Linear và non-linear
- Linear derivative: giá trị tuyến tính theo risk factor, delta không đổi (không nhất thiết bằng 1). Ví dụ forward (giá trị = S − PV(K)), futures.
- Non-linear derivative: giá trị phụ thuộc trạng thái tài sản cơ sở, delta thay đổi. Ví dụ call, put, Asian, barrier option, MBS; butterfly spread phi tuyến rất mạnh.
- VaR của linear derivative: VaRP = δ × VaRf, δ = ΔP ÷ ΔS. Futures hệ số nhân $500: VaR(F) = $500 × VaR(chỉ số).
Historical simulation
- Xác định risk factor → thu thập dữ liệu → áp thay đổi lịch sử vào danh mục hiện tại → xếp lỗ → VaR là khoản lỗ tại phân vị, ES là trung bình các khoản lỗ lớn hơn VaR (300 kịch bản, 99%: VaR = lỗ thứ 3).
- Ưu: đơn giản, không giả định phân phối. Nhược: giới hạn trong dữ liệu lịch sử.
Delta-normal
- ΔP = Σ aixi; phần trăm: xi = ΔSi ÷ Si, ai = δiSi; tuyệt đối (lãi suất, spread): xi = ΔSi, ai = δi.
- σP2 = Σ ai2σi2 + 2Σi>j aiajρijσiσj; VaR = zσP − μP; ES = σP × e−z²/2 ÷ [(1 − x)√(2π)] − μP.
- Central limit theorem: nhiều biến không chuẩn vẫn cho ΔP xấp xỉ chuẩn. Kỳ hạn thiếu trong term structure: linear interpolation.
- Option: VaR ≈ δ × VaR của tài sản cơ sở tham chiếu. Chỉ là xấp xỉ; tốt với thay đổi nhỏ, kém với thay đổi lớn.
- Delta-gamma: ΔP ≈ δΔS + ½γ(ΔS)2. Mua option (γ > 0): delta-normal phóng đại VaR; bán option: đánh giá thấp.
- Giá option có phân phối lệch: delta-normal đánh giá thấp xác suất giá trị option cao, đánh giá quá cao xác suất giá trị thấp.
Monte Carlo, stress testing, WCS
- Sáu bước: định giá hôm nay → rút Δx từ phân phối chuẩn nhiều chiều → tính risk factor cuối kỳ → định giá lại → tính lỗ → lặp lại. 500 lần thử, 99%: VaR = lỗ thứ 5, ES = trung bình 4 lỗ lớn hơn. VaR(T) = VaR(1) × √T.
- Ưu: nhiều risk factor, mọi loại phân phối, nắm được phi tuyến. Nhược: chậm, tốn tính toán.
- Khủng hoảng: độ biến động và tương quan cùng tăng (contagion effect) → mất đa dạng hóa, VaR thời bình đánh giá thấp rủi ro.
- Stress test lịch sử (không cần giả định phân phối, chỉ xét biến cố đã xảy ra) và kịch bản định trước (xét được mọi kịch bản).
- Worst-case scenario: phân phối của kết quả xấu nhất trong một khoảng thời gian; mở rộng VaR, không thay thế VaR và ES.