IFRS 14 – Tài khoản hoãn lại theo quy định về giá

01Phạm vi áp dụng

Đơn vị chỉ được chọn áp dụng khi thỏa cả ba điều kiện:

• Lần đầu lập báo cáo tài chính theo IFRS, tức đang áp dụng IFRS 1.
• Có hoạt động chịu điều tiết giá (rate regulation): giá bán do cơ quan quản lý phê duyệt hoặc khống chế.
• Đã ghi nhận số dư tài khoản hoãn lại theo quy định ở chuẩn mực kế toán trước đây.

Đơn vị đang lập báo cáo theo IFRS không được chuyển sang IFRS 14. Áp dụng là tùy chọn, nhưng đã chọn thì phải áp dụng nhất quán cho mọi loại số dư thuộc phạm vi ở các kỳ sau.

02Nội dung chính

Vì sao có số dư hoãn lại theo quy định

Cơ quan quản lý thường duyệt biểu giá dựa trên chi phí dự kiến. Chi phí thực tế vượt dự kiến thì doanh nghiệp được thu bù qua giá các năm sau; thu thừa thì phải giảm giá sau này. Nhiều chuẩn mực quốc gia ghi phần chênh này thành tài sản hoặc nợ phải trả. IFRS không có quy định chung về các khoản này, nên IASB ban hành IFRS 14 (1/2014) làm giải pháp tạm trong khi xây dựng chuẩn mực toàn diện.

Ghi nhận và đo lường

Đơn vị giữ nguyên chính sách của chuẩn mực cũ cho việc ghi nhận, đo lường, suy giảm giá trị và dừng ghi nhận số dư hoãn lại. Chỉ được đổi chính sách nếu thông tin trở nên phù hợp hơn mà không kém tin cậy, hoặc ngược lại. Các chuẩn mực khác, như IFRS 15 cho doanh thu, vẫn áp dụng bình thường; phần hoãn lại tính sau.

Trình bày tách biệt

Số dư hoãn lại trình bày thành dòng riêng sau tổng tài sản và tổng nợ phải trả, không phân loại ngắn hạn hay dài hạn. Biến động thuần trong kỳ trình bày riêng trong báo cáo lãi lỗ và OCI, tách khỏi doanh thu và chi phí khác. Lãi trên cổ phiếu phải trình bày thêm con số không gồm biến động này. Cách trình bày này giúp người đọc so sánh được với doanh nghiệp không áp dụng IFRS 14.

Thuyết minh

Phải thuyết minh bản chất và rủi ro của cơ chế điều tiết giá, cơ quan quản lý, ảnh hưởng của điều tiết tới tình hình tài chính và kết quả, đối chiếu số dư đầu kỳ và cuối kỳ, và thời gian dự kiến thu hồi hoặc hoàn trả.

03Ví dụ minh họa

Công ty Điện Sông Lam lần đầu áp dụng IFRS năm 2026 và chọn IFRS 14. Năm 2026 chi phí nhiên liệu vượt mức trong biểu giá 120 tỷ đồng; cơ quan quản lý cho thu bù toàn bộ qua giá năm 2027. Bỏ qua thuế và chiết khấu.

Năm 2027 doanh thu tăng 120 nhờ phần thu bù, số dư hoãn lại về 0. Vì tách dòng, lợi nhuận "trước biến động" vẫn hiện rõ là 200 và 320, đúng con số nếu không áp dụng IFRS 14.

04Những chỗ hay nhầm

• Nghĩ đơn vị đang dùng IFRS cũng được áp dụng. Chỉ đơn vị lần đầu áp dụng IFRS.
• Gộp biến động hoãn lại vào doanh thu. Phải là dòng riêng.
• Phân loại số dư thành ngắn hạn và dài hạn. IFRS 14 không cho phép.
• Coi IFRS 20 là bản sửa nhẹ của IFRS 14. IFRS 20 là chuẩn mực mới, phạm vi và cách đo khác.

05Cập nhật 2026–2027

IASB ban hành IFRS 20 Regulatory Assets and Regulatory Liabilities ngày 27/5/2026, hiệu lực 01/01/2029 (được áp dụng sớm), thay thế IFRS 14. Trước mốc đó IFRS 14 vẫn có hiệu lực và chỉ nhận sửa đổi hệ quả từ IFRS 18.

06So với chuẩn mực Việt Nam

Chưa có VAS tương đương. Việt Nam có điều tiết giá điện, nước, nhưng VAS và Thông tư 99/2025/TT-BTC (thay Thông tư 200 từ 01/01/2026) không có khái niệm tài khoản hoãn lại theo quy định. Doanh nghiệp tiện ích Việt Nam chuyển sang IFRS sẽ phải chọn giữa dùng IFRS 14 và chờ IFRS 20, trong khi IFRS 14 chỉ còn hiệu lực đến 2029.

07Học ở môn ACCA nào

IFRS 14 không thuộc phạm vi thi FR và SBR kỳ 9/2026–6/2027, chỉ cần biết ở mức nhận diện. Phạm vi từng môn xem ở các môn thi ACCA.