IAS 1 – Trình bày báo cáo tài chính

01Phạm vi áp dụng

IAS 1 dùng cho cả báo cáo riêng và báo cáo hợp nhất. Chuẩn mực không quy định ghi nhận, đo lường giao dịch. Báo cáo giữa niên độ tóm lược theo IAS 34 chỉ dùng phần nguyên tắc chung.

02Nội dung chính

Bộ báo cáo tài chính đầy đủ

Gồm báo cáo tình hình tài chính, báo cáo lãi lỗ và thu nhập toàn diện khác (OCI), báo cáo thay đổi vốn chủ sở hữu, báo cáo lưu chuyển tiền tệ, thuyết minh và thông tin so sánh của kỳ trước. Khi áp dụng hồi tố, điều chỉnh hồi tố hoặc phân loại lại có ảnh hưởng trọng yếu, phải thêm báo cáo tình hình tài chính tại đầu kỳ so sánh.

Nguyên tắc chung

• Trình bày trung thực và tuân thủ IFRS; chỉ được tuyên bố tuân thủ IFRS khi tuân thủ toàn bộ.
• Hoạt động liên tục (going concern): ban giám đốc đánh giá cho ít nhất 12 tháng kể từ ngày kết thúc kỳ báo cáo; có yếu tố không chắc chắn trọng yếu thì phải thuyết minh.
• Cơ sở dồn tích; trọng yếu và gộp nhóm; không bù trừ tài sản với nợ phải trả, thu nhập với chi phí, trừ khi chuẩn mực cho phép.
• Nhất quán trong trình bày, có thông tin so sánh.

Phân loại ngắn hạn và dài hạn

Tài sản là ngắn hạn khi dự kiến thu hồi trong chu kỳ kinh doanh hoặc trong 12 tháng, được nắm giữ để kinh doanh, hoặc là tiền. Nợ phải trả là ngắn hạn nếu đến hạn trong 12 tháng, hoặc doanh nghiệp không có quyền hoãn thanh toán ít nhất 12 tháng sau ngày kết thúc kỳ báo cáo. Quyền này phải tồn tại tại ngày kết thúc kỳ; ý định trả sớm của ban giám đốc không ảnh hưởng đến phân loại. Chỉ những điều kiện ràng buộc (covenant) phải đáp ứng vào hoặc trước ngày kết thúc kỳ mới ảnh hưởng đến quyền hoãn; covenant kiểm tra sau ngày đó chỉ cần thuyết minh.

Báo cáo lãi lỗ và OCI

Trình bày trong một hoặc hai báo cáo. OCI tách thành nhóm sẽ phân loại lại vào lãi lỗ (như chênh lệch chuyển đổi hoạt động nước ngoài) và nhóm không phân loại lại (như thặng dư đánh giá lại). Chi phí được phân tích theo bản chất hoặc theo chức năng.

Thuyết minh gồm thông tin trọng yếu về chính sách kế toán, các xét đoán quan trọng, nguồn chính của sự không chắc chắn trong ước tính và quản lý vốn.

03Ví dụ minh họa

Tại 31/12/2026, công ty B có khoản vay ngân hàng 1.200 triệu đồng, trả góp 300 triệu đồng mỗi năm, kỳ đầu tiên ngày 30/6/2027. Covenant: tỷ lệ nợ/vốn chủ không vượt 2 lần, kiểm tra vào 30/6/2027. Tại 31/12/2026 tỷ lệ là 2,3 lần.

Bước 1. Phần đến hạn trong 12 tháng: 300 triệu đồng là nợ ngắn hạn.

Bước 2. Covenant kiểm tra vào 30/6/2027, sau ngày kết thúc kỳ, nên tại 31/12/2026 công ty vẫn có quyền hoãn thanh toán 900 triệu đồng còn lại quá 12 tháng. Khoản này là nợ dài hạn.

Bước 3. Thuyết minh: tỷ lệ hiện tại đã vượt ngưỡng, nên công ty phải thuyết minh về covenant và dấu hiệu có thể khó đáp ứng. Nếu covenant được kiểm tra ngay tại 31/12/2026 và bị vi phạm, cả 1.200 triệu đồng chuyển sang ngắn hạn. Tiền trả gốc trình bày ở hoạt động tài chính theo IAS 7.

04Những chỗ hay nhầm

• Phân loại nợ theo ý định của ban giám đốc thay vì theo quyền tại ngày kết thúc kỳ. Sự kiện sau ngày này xử lý theo IAS 10.
• Ngân hàng miễn trừ vi phạm covenant sau ngày kết thúc kỳ, rồi vẫn giữ khoản vay ở dài hạn. Miễn trừ phải có trước hoặc tại ngày kết thúc kỳ.
• Đưa thặng dư đánh giá lại vào nhóm OCI sẽ phân loại lại vào lãi lỗ.
• Quên rằng từ 2027 IAS 1 không còn: đề thi và báo cáo mới theo IFRS 18.

05Cập nhật 2026–2027

• Sửa đổi gần nhất là Non-current Liabilities with Covenants (ban hành 2022, hiệu lực 01/01/2024), nội dung như phần covenant ở trên.
• IFRS 18 thay thế IAS 1 cho kỳ báo cáo năm bắt đầu từ 01/01/2027, được áp dụng sớm. Báo cáo năm 2026 (năm tài chính theo năm dương lịch) vẫn lập theo IAS 1; số so sánh năm 2026 được trình bày lại theo IFRS 18 trong báo cáo năm 2027.
• Theo sửa đổi hệ quả của IFRS 18, một số đoạn của IAS 1 chuyển sang IAS 8 (đổi tên thành Basis of Preparation of Financial Statements) và IFRS 7. IFRS 18 cấu trúc lại báo cáo lãi lỗ theo các nhóm hoạt động, đầu tư, tài chính, với tổng phụ bắt buộc như lợi nhuận hoạt động.

06So với chuẩn mực Việt Nam

Tương ứng là VAS 21 – Trình bày báo cáo tài chính. Khác biệt chính:

• Chế độ kế toán Việt Nam quy định mẫu biểu cụ thể; IAS 1 chỉ quy định nội dung tối thiểu.
• VAS không có khái niệm thu nhập toàn diện khác, và thay đổi vốn chủ sở hữu thường trình bày trong thuyết minh thay vì một báo cáo riêng.

Từ 01/01/2026, Thông tư 99/2025/TT-BTC (thay Thông tư 200) đổi tên "Bảng cân đối kế toán" thành "Báo cáo tình hình tài chính".

07Học ở môn ACCA nào

IAS 1 không còn trong danh sách thi FR và SBR kỳ 9/2026–6/2027 vì đã bị IFRS 18 thay thế. Thay vào đó, học IFRS 18 (thi ở FR từ kỳ 9/2025); phân loại ngắn hạn, dài hạn và hoạt động liên tục vẫn được giữ trong bộ chuẩn mực mới. Xem thêm các môn thi ACCA.