IAS 7 – Báo cáo lưu chuyển tiền tệ

01Phạm vi áp dụng

Mọi doanh nghiệp lập báo cáo theo IFRS đều phải có báo cáo lưu chuyển tiền tệ, kể cả ngân hàng và công ty bảo hiểm. IAS 7 chỉ điều chỉnh việc trình bày dòng tiền; ghi nhận, đo lường giao dịch theo chuẩn mực liên quan.

02Nội dung chính

Tiền và tương đương tiền

Tương đương tiền (cash equivalents) là khoản đầu tư ngắn hạn, thanh khoản cao, dễ chuyển thành một lượng tiền xác định và ít rủi ro thay đổi giá trị, thường có kỳ hạn gốc không quá ba tháng. Thấu chi ngân hàng phải trả theo yêu cầu, dùng như một phần quản lý tiền, có thể được tính trừ vào tiền.

Ba nhóm hoạt động

• Kinh doanh (operating): dòng tiền từ hoạt động tạo doanh thu chính, như thu tiền khách hàng, trả nhà cung cấp, trả lương, nộp thuế thu nhập (trừ khi gắn với hoạt động đầu tư hoặc tài chính).
• Đầu tư (investing): mua, bán tài sản dài hạn và các khoản đầu tư không thuộc tương đương tiền. Chỉ khoản chi tạo ra tài sản được ghi nhận mới xếp vào đây.
• Tài chính (financing): dòng tiền làm thay đổi quy mô, cơ cấu vốn chủ sở hữu và vốn vay, như phát hành cổ phiếu, đi vay, trả gốc vay, trả gốc nợ thuê.

Phương pháp trực tiếp và gián tiếp

Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh lập theo phương pháp trực tiếp (liệt kê các khoản thu, chi chính) hoặc gián tiếp (điều chỉnh lợi nhuận cho các khoản phi tiền tệ, biến động vốn lưu động và các khoản thuộc hoạt động đầu tư, tài chính). IAS 7 khuyến khích phương pháp trực tiếp.

Lãi, cổ tức và thuế

Với kỳ báo cáo bắt đầu trước 01/01/2027, IAS 7 cho doanh nghiệp chọn, miễn nhất quán: lãi đã trả xếp vào kinh doanh hoặc tài chính; lãi và cổ tức nhận được vào kinh doanh hoặc đầu tư; cổ tức đã trả vào tài chính hoặc kinh doanh. Thuế thu nhập thường xếp vào kinh doanh.

Giao dịch phi tiền tệ và thuyết minh

Giao dịch không dùng tiền (nhận tài sản thuê theo IFRS 16, chuyển nợ thành vốn) không đưa vào báo cáo mà thuyết minh. Doanh nghiệp còn phải thuyết minh đối chiếu biến động nợ phải trả từ hoạt động tài chính và thông tin về thỏa thuận tài trợ cho nhà cung cấp (supplier finance arrangements).

03Ví dụ minh họa

Công ty D năm 2026 (triệu đồng): lợi nhuận trước thuế 1.000; khấu hao 300; lỗ thanh lý máy 20; chi phí lãi vay 80. Phải thu khách hàng tăng 150, hàng tồn kho giảm 60, phải trả người bán tăng 40. Lãi vay đã trả 70, thuế thu nhập đã nộp 210. Công ty xếp lãi đã trả vào hoạt động kinh doanh.

Khấu hao và lỗ thanh lý không chi tiền nên cộng lại. Chi phí lãi vay cộng lại rồi trừ số thực trả. Phải thu tăng là doanh thu chưa thu tiền nên trừ; hàng tồn kho giảm và phải trả tăng giữ lại tiền nên cộng. Tiền thu từ thanh lý máy nằm ở hoạt động đầu tư.

04Những chỗ hay nhầm

• Đảo dấu biến động vốn lưu động: tài sản tăng thì trừ, nợ phải trả tăng thì cộng.
• Không loại lãi/lỗ thanh lý khỏi lợi nhuận trong khi đã ghi tiền thu thanh lý ở hoạt động đầu tư, khiến bị tính hai lần.
• Xếp chi phí nghiên cứu và các khoản chi không tạo tài sản vào hoạt động đầu tư.
• Đưa giao dịch phi tiền tệ (mua tài sản bằng nợ thuê) vào dòng tiền đầu tư.

05Cập nhật 2026–2027

• Annual Improvements Vol. 11 (ban hành 18/7/2024, hiệu lực 01/01/2026): chỉnh câu chữ nhỏ trong IAS 7 liên quan cụm "phương pháp giá gốc" (cost method), không đổi cách lập báo cáo.
• Sửa đổi hệ quả của IFRS 18 (hiệu lực 01/01/2027): phương pháp gián tiếp bắt đầu từ lợi nhuận hoặc lỗ hoạt động (operating profit or loss) thay vì lợi nhuận nói chung, và bỏ quyền lựa chọn phân loại lãi, cổ tức. Với đa số doanh nghiệp không có hoạt động kinh doanh chính là đầu tư hay cho vay, lãi và cổ tức nhận được xếp vào đầu tư, lãi đã trả và cổ tức đã trả xếp vào tài chính. Xem IFRS 18.

06So với chuẩn mực Việt Nam

VAS 24 – Báo cáo lưu chuyển tiền tệ có cấu trúc ba hoạt động và hai phương pháp tương tự IAS 7. Khác biệt chính: mẫu biểu do chế độ kế toán quy định sẵn, kể cả vị trí của lãi vay và cổ tức, nên doanh nghiệp không có quyền lựa chọn như IAS 7 hiện hành. Từ 01/01/2026, chế độ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC thay Thông tư 200.

07Học ở môn ACCA nào

IAS 7 thi ở cả FR và SBR kỳ 9/2026–6/2027. Ở FR, lập báo cáo theo phương pháp gián tiếp là dạng câu hỏi dài quen thuộc; SBR hay ra báo cáo hợp nhất và giải thích phân loại. Dòng tiền ngoại tệ thì học kèm IAS 21. Xem thêm các môn thi ACCA.