IFRS 5 – Tài sản dài hạn nắm giữ để bán và hoạt động không liên tục

01Phạm vi áp dụng

Yêu cầu phân loại và trình bày áp dụng cho mọi tài sản dài hạn và nhóm tài sản thanh lý (disposal group). Yêu cầu đo lường thì không áp dụng cho một số tài sản vẫn đo theo chuẩn mực riêng: tài sản thuế hoãn lại, tài sản phúc lợi nhân viên, tài sản tài chính thuộc IFRS 9, bất động sản đầu tư theo mô hình giá trị hợp lý, tài sản sinh học đo theo giá trị hợp lý trừ chi phí bán.

02Nội dung chính

Điều kiện phân loại nắm giữ để bán

Tài sản được phân loại nắm giữ để bán (held for sale) khi:

• sẵn sàng để bán ngay ở tình trạng hiện tại, theo điều khoản thông thường;
• việc bán rất có khả năng xảy ra (highly probable): ban lãnh đạo có thẩm quyền đã cam kết kế hoạch, đang tích cực tìm người mua, chào bán ở mức giá hợp lý so với giá trị hợp lý, dự kiến hoàn tất trong vòng 12 tháng, khó có khả năng kế hoạch bị thay đổi hay rút lại.

Tài sản sẽ bị bỏ đi (abandoned) không được phân loại nắm giữ để bán, vì giá trị không thu hồi qua bán.

Đo lường

Ngay trước khi phân loại, tài sản được đo theo chuẩn mực đang áp dụng, ví dụ trích khấu hao đến ngày đó theo IAS 16. Sau đó đo theo giá trị thấp hơn giữa giá trị ghi sổ (carrying amount) và giá trị hợp lý trừ chi phí bán (fair value less costs to sell). Phần giảm ghi nhận là lỗ suy giảm vào lãi lỗ.

Từ khi phân loại, tài sản ngừng khấu hao. Giá trị hợp lý trừ chi phí bán tăng về sau thì được hoàn nhập, nhưng không vượt tổng lỗ suy giảm đã ghi nhận theo IFRS 5 hoặc trước đó theo IAS 36. Với nhóm tài sản thanh lý, lỗ suy giảm phân bổ cho lợi thế thương mại trước, sau đó cho các tài sản dài hạn thuộc phạm vi đo lường theo tỷ lệ giá trị ghi sổ.

Trình bày

Tài sản nắm giữ để bán và nợ phải trả của nhóm thanh lý trình bày thành dòng riêng trong tài sản và nợ ngắn hạn, không bù trừ với nhau. Không trình bày lại số so sánh trên báo cáo tình hình tài chính.

Hoạt động không liên tục

Hoạt động không liên tục là một bộ phận (component) đã thanh lý hoặc được phân loại nắm giữ để bán, và là một mảng kinh doanh chính hoặc khu vực địa lý hoạt động chính riêng biệt, hoặc là một phần của kế hoạch thanh lý mảng đó, hoặc là công ty con mua chỉ để bán lại. Kết quả của hoạt động không liên tục trình bày thành một số tổng trên báo cáo lãi lỗ, gồm lãi lỗ sau thuế cộng lãi lỗ do đo lại hoặc thanh lý, phân tích chi tiết trong thuyết minh. Số so sánh năm trước phải trình bày lại để chỉ tiêu tương ứng cũng được tách riêng.

03Ví dụ minh họa

Công ty Thành Công có một dây chuyền nguyên giá 15.000, khấu hao 1.200/năm. Ngày 01/07/2026 dây chuyền đủ điều kiện nắm giữ để bán; giá trị ghi sổ tại ngày đó, đã trích khấu hao đến 30/06/2026, là 9.000. Đơn vị: triệu đồng.

Bước 1, tại 01/07/2026: giá trị hợp lý 8.000, chi phí bán dự kiến 300.

Bước 2, từ 01/07 đến 31/12/2026: ngừng khấu hao, không trích 600 cho nửa cuối năm.

Bước 3, tại 31/12/2026: giá trị hợp lý trừ chi phí bán tăng lên 8.100. Hoàn nhập 8.100 − 7.700 = 400, nằm trong giới hạn lỗ đã ghi nhận 1.300 nên được ghi nhận đủ. Giá trị trình bày cuối năm: 8.100.

Nếu giá trị hợp lý trừ chi phí bán tăng lên 9.500, giới hạn hoàn nhập vẫn là 1.300, nên giá trị tối đa là 7.700 + 1.300 = 9.000.

04Những chỗ hay nhầm

• Tiếp tục trích khấu hao sau ngày phân loại nắm giữ để bán.
• Quên đo lại theo chuẩn mực gốc (khấu hao đến ngày phân loại) trước khi so sánh với giá trị hợp lý trừ chi phí bán.
• Phân loại tài sản sẽ bị bỏ đi hoặc ngừng sử dụng tạm thời là nắm giữ để bán.
• Không trình bày lại số so sánh của hoạt động không liên tục trên báo cáo lãi lỗ, hoặc ngược lại, trình bày lại số so sánh trên báo cáo tình hình tài chính.
• Coi việc đóng một chi nhánh nhỏ là hoạt động không liên tục. Phải là mảng kinh doanh hoặc khu vực địa lý chính.

05Cập nhật 2026–2027

IFRS 5 chưa có sửa đổi lớn trực tiếp, chỉ có sửa đổi hệ quả từ IFRS 18 và IFRS 19. Từ 01/01/2027, IFRS 18 thay IAS 1 và chia báo cáo lãi lỗ thành năm nhóm; hoạt động không liên tục là một nhóm riêng, bên cạnh nhóm hoạt động kinh doanh, đầu tư, tài chính và thuế thu nhập doanh nghiệp.

06So với chuẩn mực Việt Nam

VAS không có chuẩn mực riêng về tài sản nắm giữ để bán và hoạt động không liên tục. Khi chuyển sang IFRS, doanh nghiệp cần quy trình xác định thời điểm việc bán rất có khả năng xảy ra, đo lại tài sản theo giá thấp hơn giữa giá trị ghi sổ và giá trị hợp lý trừ chi phí bán, và tách kết quả hoạt động không liên tục ở cả năm so sánh.

07Học ở môn ACCA nào

Theo examinable documents kỳ 9/2026–6/2027, IFRS 5 thi ở cả FR và SBR. Ở FR, đề hay ra câu tính lỗ suy giảm khi phân loại và trình bày hoạt động không liên tục; ở SBR, IFRS 5 thường gắn với bán công ty con trong bài hợp nhất (IFRS 10). Phạm vi từng môn xem ở các môn thi ACCA.