Hai nguồn lợi suất
- Total return = price return (capital appreciation) + capital distribution return.
- Capital distribution cố định: coupon trái phiếu lãi cố định. Biến đổi: cổ tức (tùy ý), coupon của floating-rate note. "Cố định" là mức cam kết; tổ chức phát hành vỡ nợ thì vẫn nhận thiếu.
- Quanh ngày chia cổ tức X, giá cổ phiếu được kỳ vọng giảm khoảng X: price return âm bù trừ lợi suất cổ tức.
Theo nhóm tài sản
- Tiền mặt không có lợi suất nếu không đầu tư. Cổ phiếu: chủ yếu price return, cổ tức biến đổi. Trái phiếu: chủ yếu coupon cố định, vẫn có price return. Hybrid (preferred stock, convertible bond) nằm giữa.
- Derivative lấy giá trị từ tài sản cơ sở hoặc financial indicator (tỷ giá, lãi suất, index).
- Financial indicator (lãi suất, tỷ giá, index) tác động lên lợi suất nhưng không tự tạo dòng tiền.
Lãi suất
- T-bill ngắn hạn của nước phát triển coi như risk-free (không có credit risk), bán chiết khấu, lợi suất toàn bộ là price return. Giá $991.55, 90 ngày: 0.8522% → (1.008522)365/90 − 1 = 3.50%.
- Lãi suất năm tăng lên 4.0%: r90-day = 1.0490/365 − 1 = 0.9718%, giá = 1,000 ÷ 1.009718 = $990.38, giảm $1.17. Trái phiếu dài hạn nhạy lãi suất hơn.
- Default risk tăng thì giá trái phiếu giảm. Trái phiếu doanh nghiệp trả thêm credit spread so với trái phiếu chính phủ.
Tỷ giá và index
- rdomestic = (1 + rlocal) × (1 + rFX) − 1. Ngoại tệ mạnh lên làm tăng lợi suất quy ra nội tệ, tác động lên cả tăng giá lẫn cổ tức. Ví dụ GBP: 12% và −4.336% → 7.14%.
- Index đa dạng hóa nên biến động ít hơn và lợi suất kép cao hơn: cổ phiếu 50%, −50%, 15% có trung bình cộng 5% nhưng trung bình nhân −4.81%; index 10%, −10%, 3% có 1% và 0.65%. Đây là volatility drag.
Lợi suất dài hạn, rủi ro, phân bổ
- Risk-return tradeoff: tài sản rủi ro hơn phải có lợi suất kỳ vọng cao hơn; giá điều chỉnh để giữ quan hệ này.
- Lịch sử: cổ phiếu > trái phiếu; trái phiếu dài hạn > ngắn hạn; T-bill ≈ lạm phát (real return ≈ 0). Dividend yield giảm do buyback; coupon trái phiếu giảm theo lãi suất.
- Mức vượt trội = (1 + rA) ÷ (1 + rB) − 1: 1.1226 ÷ 1.1123 − 1 = 0.93%.
- Systematic (macro, không đa dạng hóa được): inflation, interest rate, market risk. Unsystematic (micro, đa dạng hóa được): issuer risk (business, financial, credit) và sector risk.
- Range = lợi suất cao nhất − thấp nhất; range rộng là rủi ro cao. Risk premium là lợi suất kỳ vọng thêm để gánh rủi ro.
- rportfolio = Σ wi × ri, áp riêng cho từng nguồn. Người về hưu cần thu nhập: Allocation C (40/50/10) cho 3.45% + 3.95% = 7.40%.