Equity và vòng đời doanh nghiệp
- Equity instrument thể hiện quyền sở hữu một phần công ty; cổ đông chịu trách nhiệm hữu hạn trong phạm vi vốn góp.
- Khác debt: thời hạn không xác định (chỉ chấm dứt khi bị thâu tóm, thanh lý); cổ tức do công ty quyết định, không phải nghĩa vụ hợp đồng.
- Cổ tức theo vòng đời: khởi nghiệp không chia, tăng trưởng giữ lại tái đầu tư, trưởng thành chia đều đặn, suy thoái khả năng chia bị nghi ngờ.
Common shares
- Prospectus nêu quyền: voting, dividend, conversion, liquidation, split/subdivision/combination, preemptive rights; cùng mục đích sử dụng vốn.
- Common shares: residual claim (sau nợ, chủ nợ khác, preference shares), cổ tức không bắt buộc, biểu quyết bầu hội đồng quản trị, sáp nhập, chọn kiểm toán viên; có thể biểu quyết qua proxy.
- Lợi ích: công ty huy động vốn mà giữ quyền điều hành; nhà đầu tư sở hữu một phần công ty với số vốn nhỏ.
Preference shares
- Giống common: cổ tức không bắt buộc, thường không đáo hạn. Giống nợ: cổ tức cố định theo par value ($100, 8% → $8/năm), thường không có quyền biểu quyết. Đứng sau nợ, trước common shares.
- Callable: công ty có quyền mua lại ở call price. Putable: nhà đầu tư có quyền bán lại ở put contingency price.
- Cumulative: cổ tức bỏ lỡ cộng dồn, phải trả hết trước cổ tức phổ thông; noncumulative không cộng dồn nhưng mỗi kỳ vẫn trả trước cổ tức phổ thông.
- Participating: thêm cổ tức khi lợi nhuận vượt ngưỡng, có thể nhận hơn par value khi thanh lý. Convertible: đổi sang common shares theo conversion ratio; dùng cho doanh nghiệp giai đoạn đầu, chi phí vốn thấp hơn.
Public và private equity
- Private equity so với public: công ty nhỏ hơn, giai đoạn sớm hoặc muộn, công bố hạn chế (chi phí báo cáo thấp), sở hữu và quản lý trùng nhau, sở hữu tập trung; cổ phiếu kém thanh khoản, kiểm soát tập trung, hạn chế chuyển nhượng.
- Venture capital (khởi nghiệp), growth equity (tăng trưởng), buyout equity (trưởng thành; LBO, MBO, take-private), special situations (kiệt quệ, tái cấu trúc; PIPE).
- PIPE giá chiết khấu pha loãng cổ đông hiện hữu: 50 million cổ phiếu $20, bán thêm 5 million giá $17 → $19.73 mỗi cổ phiếu.