Đặc điểm và phân loại
- Alternative investments: mọi khoản ngoài đầu tư truyền thống (long-only tiền mặt, cổ phiếu, trái phiếu niêm yết). Lợi ích: diversification nhờ tương quan thấp, lợi suất cao hơn nhờ phần bù kém thanh khoản và thị trường kém hiệu quả.
- Đặc điểm: cần kiến thức chuyên sâu, tương quan thấp với tài sản truyền thống, kém thanh khoản, kỳ hạn dài, vốn cam kết lớn. Hệ quả: cấu trúc đầu tư riêng, information asymmetry xử lý bằng phí theo kết quả, khó đánh giá kết quả.
- Tương quan có thể tăng mạnh khi khủng hoảng.
- Ba nhóm: private capital (private equity gồm LBO và venture capital; private debt gồm direct lending, venture debt, distressed debt), real assets (bất động sản, hạ tầng, tài nguyên thiên nhiên, tài sản khác như đồ sưu tầm, bằng sáng chế, digital assets), hedge funds (nhận diện qua cách đầu tư, không nhất thiết phòng ngừa rủi ro).
Ba phương thức đầu tư
- Fund investing: nhà quản lý chọn và quản lý tài sản; phí cao nhất, kiểm soát thấp nhất, không cần năng lực thẩm định từng thương vụ.
- Co-investing: góp vào quỹ và có quyền đầu tư trực tiếp thêm cùng quỹ; phí thấp hơn, học được kỹ năng; nhà quản lý được thêm vốn, mở rộng phạm vi và đa dạng hóa.
- Direct investing: tự mua tài sản; không phí bên ngoài, kiểm soát cao nhất; đa dạng hóa có thể thấp, vốn tối thiểu lớn, phải tự due diligence.
Cấu trúc sở hữu
- Limited partnership: GP là nhà quản lý, ra quyết định, chịu unlimited liability; LP là nhà đầu tư, không điều hành, trách nhiệm giới hạn ở vốn góp. LP cam kết vốn, góp dần khi GP gọi vốn. Thường chỉ dành cho accredited investor.
- Limited partnership agreement quy định vận hành; side letter ghi điều khoản riêng cho từng LP (excusal right, most-favored-nation clause). MLP giao dịch công khai, phổ biến ở tài nguyên và bất động sản.
Phí, waterfall, clawback
- Management fee 1–2%: hedge fund tính trên AUM; private equity tính trên committed capital (tránh giải ngân vội). Committed capital chưa giải ngân là dry powder.
- Soft hurdle: vượt ngưỡng thì phí tính trên toàn bộ lợi suất; hard hurdle: rGP = max[0, p × (r − rh)]. Ví dụ 12%, ngưỡng 8%, phí 20%: soft 2.4%, hard 0.8%.
- Catch-up: LP nhận đến hurdle, GP nhận tiếp đến khi đạt p tổng lợi nhuận, sau đó chia theo tỷ lệ. Lợi suất 14%, ngưỡng 8%, 20%: LP 8%, GP 2%, phần 4% còn lại chia 3.2%/0.8%; GP tổng 2.8%.
- High-water mark: không thu performance fee trên phần lãi chỉ bù lỗ trước đó.
- Deal-by-deal (American) waterfall có lợi cho GP; whole-of-fund (European) có lợi cho LP. Clawback cho LP đòi lại phí đã trả trên khoản lãi bị xóa về sau.