Công cụ phái sinh và thị trường
- Derivative có giá trị phụ thuộc vào một underlying asset. Dùng để phòng hộ, đầu cơ, đa dạng hóa, gắn vào trái phiếu (convertible, callable), đãi ngộ nhân viên, quyền chọn thực trong dự án.
- Linear derivatives (forward, futures, swap): hai bên có nghĩa vụ, payoff tuyến tính, tổng bằng 0. Nonlinear derivatives (option): người mua có quyền, payoff gãy khúc tại strike.
- Sở giao dịch: open outcry hoặc điện tử (kể cả algorithmic trading), hợp đồng chuẩn hóa, gần như loại bỏ rủi ro tín dụng. OTC: lớn hơn nhiều (năm 2017 khoảng $530 nghìn tỷ so với $80 nghìn tỷ), linh hoạt, ẩn danh hơn, nhưng rủi ro tín dụng cao hơn với giao dịch không chuẩn hóa.
Hợp đồng và payoff
- Option: quyền mua (call) hoặc bán (put) ở strike X, người mua trả premium. American thực hiện bất kỳ lúc nào; European chỉ vào ngày đáo hạn.
- Forward: OTC, không chuẩn hóa. Futures: trên sở, chuẩn hóa về chất lượng, khối lượng, thời gian, địa điểm giao hàng.
- CT = max(0, ST − X); PT = max(0, X − ST). Profit người mua = payoff − premium; người bán = premium − payoff.
- Hòa vốn: long call tại X + C0, long put tại X − P0. Long forward: ST − K; short forward: K − ST.
Nhà giao dịch và chiến lược
- Hedger giảm rủi ro sẵn có; speculator nhận rủi ro để kiếm lời; arbitrageur khóa lợi nhuận phi rủi ro từ định giá sai; dealer niêm yết bid–offer.
- Long exposure: short forward hoặc mua put. Short exposure: long forward hoặc mua call. Forward khóa giá, không tốn phí nhưng bỏ phần có lợi; option như bảo hiểm, tốn premium nhưng giữ phần có lợi.
- Futures và option tạo đòn bẩy; futures có payoff đối xứng, long option có lỗ tối đa bằng premium.
- Arbitrage: quy về cùng đồng tiền, mua nơi rẻ, bán nơi đắt.
- Rủi ro: cược sai hướng với đòn bẩy (Barings), nhà giao dịch lạm dụng để đầu cơ (operational risk). Cần hạn mức rủi ro và giám sát độc lập.