Tóm tắt Chương 16: Shares: Issue, Transfer and Raising Capital

Môn Business Law (LAW), chương 16/25

Các loại cổ phần và class rights

  • Articles không phân biệt gì giữa các share thì mọi share là ordinary shares; quyền của từng loại ghi trong statement of capital và thường trong articles.
  • Ordinary: cổ tức chỉ khi directors công bố, không cộng dồn; được hoàn vốn và chia phần dư khi winding up sau khi trả chủ nợ; có pre-emption rights theo luật; thường hưởng rights issue và bonus issue.
  • Preference (articles im lặng): cổ tức cố định nhận trước, mặc định cumulative; không chia thêm cổ tức; biểu quyết như ordinary; được hoàn vốn, chia ngang phần dư; không có pre-emption rights theo luật.
  • Cổ đông ưu đãi không kiện đòi cổ tức chưa công bố. Khi liquidation, mất phần thiếu trừ khi cổ tức đã công bố chưa trả và articles hoặc điều kiện phát hành cho trả trước khi hoàn vốn.
  • Ưu tiên hoàn vốn phải ghi rõ; có ưu tiên thì không chia phần tài sản dư.
  • Redeemable shares: public company cần articles cho phép; articles của private company có thể loại trừ hoặc hạn chế (s.684); điều kiện mua lại có thể giao cho directors bằng ordinary resolution; phải còn cổ phần không redeemable.
  • Variation of class rights: theo thủ tục của articles, hoặc special resolution của class, hoặc văn bản đồng ý của ít nhất 75% mệnh giá cổ phần đã phát hành của class.
  • Ít nhất 15% của class, không đồng ý, xin tòa hủy trong 21 ngày (s.633) vì unfairly prejudicial; tòa chỉ hủy hoặc giữ, không sửa (Re Holders Investment Trust 1971).
  • Quyền chỉ kém giá trị mà nội dung không đổi (ví dụ class khác được chia nhỏ cổ phần) thì không phải variation.

Allotment và pre-emption rights

  • Allotment: khi có quyền vô điều kiện được ghi vào register of members (s.558); thành member khi tên được ghi vào sổ.
  • Thẩm quyền allot (s.551): articles hoặc ordinary resolution; nêu số tối đa và ngày hết hạn không quá năm năm; trao, sửa, gia hạn, thu hồi bằng ordinary resolution kể cả khi sửa articles; không cần cho employees' share scheme.
  • Private company một class: directors allot được trừ khi articles cấm (s.550). Director cố ý vi phạm phạm tội, phạt tiền.
  • Rights issue: cổ đông hiện hữu mua, trả tiền, có thể bán quyền. Bonus issue: vốn hóa reserves, cổ phần thường đã góp đủ.
  • Pre-emption (s.561): equity securities, thường là ordinary shares lấy tiền mặt; chào theo tỷ lệ, điều kiện bằng hoặc tốt hơn; văn bản hoặc điện tử; ít nhất 21 ngày; phần thừa bán người ngoài với điều kiện bằng hoặc kém hơn.
  • Vi phạm: allotment thường vẫn có hiệu lực; đòi bồi thường trong hai năm kể từ return of allotment (s.563).
  • Exceptions: bonus shares, thanh toán toàn bộ hoặc một phần không bằng tiền mặt, employees' share scheme. Exclusion trong articles: chỉ private company. Disapplication: articles hoặc special resolution.

Giá phát hành và thanh toán

  • Cấm allot dưới mệnh giá (s.580); vi phạm thì người nhận trả phần chênh cộng lãi. Được để partly paid; phần chưa góp đi theo cổ phần; được phát hành dưới giá thị trường.
  • Không dùng tiền vốn trả commission (s.552), trừ khi articles cho phép; trần là mức thấp hơn của 10% giá phát hành và mức articles.
  • Premium ghi vào share premium account; được dùng xóa chi phí và commission của đợt đó, và phát hành bonus shares đã góp đủ; ngoài ra chịu quy tắc giảm vốn như vốn cổ phần đã góp: không chia cổ tức, không xóa chi phí thành lập hay chi phí phát hành debenture.
  • Merger relief khi allot cổ phần để lấy ít nhất 90% vốn cổ phần phổ thông của công ty khác.
  • Thanh toán bằng tiền hoặc thứ có giá trị bằng tiền (kể cả goodwill, know-how); tòa ít can thiệp định giá hợp lý, trung thực của directors.
  • "Tiền mặt" gồm: tiền, séc, cam kết trả tiền cho chính công ty vào ngày sau, giải trừ khoản nợ xác định của công ty.
  • Public company: subscribers trả tiền mặt (s.584); không nhận cam kết dịch vụ (s.585); góp ít nhất 1/4 mệnh giá cộng toàn bộ premium (s.586); không nhận cam kết thực hiện sau hơn năm năm (s.587); định giá độc lập tài sản không phải tiền mặt (s.593). Vi phạm: người nhận thường phải trả mệnh giá cộng lãi, có thể xin tòa miễn.

Chuyển nhượng cổ phần

  • Chuyển nhượng tự do theo và trong giới hạn articles (s.544).
  • Chưa niêm yết: sau thỏa thuận, bên bán là trustee cho bên mua, vẫn bỏ phiếu theo ý mình; bên mua trả tiền rồi thì bỏ phiếu theo chỉ dẫn bên mua.
  • Stock transfer form kèm share certificate; công ty đăng ký hoặc báo từ chối có lý do trong hai tháng; vi phạm thì công ty và cán bộ quản lý phạm tội.
  • Bị từ chối: bên mua vẫn nhận cổ tức và hoàn vốn, chưa biểu quyết; được biết lý do ở mức hợp lý, không được xem biên bản họp board.
  • Chuyển theo luật (trustee in bankruptcy, personal representative): không có yêu cầu chứng nhận việc chuyển nhượng.
  • Niêm yết: chuyển nhượng không cần văn bản qua CREST; custodian broker theo chỉ dẫn cổ đông; thường hoàn tất trong ba ngày; s.785 cho phép buộc dùng hình thức không giấy tờ.
  • Official List và AIM: công ty công bố tổng vốn và quyền biểu quyết cuối tháng có thay đổi; cổ đông thông báo khi chạm 3% và mỗi 1% sau đó, trong hai ngày giao dịch kể từ khi biết hoặc lẽ ra phải biết (Disclosure and Transparency Rules).

Các loại vốn và huy động vốn

  • Issued (allotted) share capital: cổ phần đã phát hành (s.546). Called-up: khoản đã gọi, phần góp không cần gọi, phần phải góp vào ngày định sẵn (s.547). Paid-up: tiền đã nộp. Equity share capital: thường là vốn ordinary. Loan capital: tiền vay.
  • Authorised minimum của public company: £50,000.
  • POATRs 2024 và cải cách UK Listing Rules (áp dụng từ tháng 1/2026): chỉ được chào bán chứng khoán ra công chúng qua bốn kênh: admission to trading, placing, offers to existing shareholders (ví dụ rights issue), public offer platforms.
  • Admission to trading: cổ phần mới giao dịch trên sở giao dịch được công nhận. Offer for sale và IPO qua issuing house (investment bank hoặc trung gian khác); direct offer (offer for subscription) không qua issuing house. Sau IPO, thường huy động thêm bằng placing hoặc offers to existing shareholders.
  • Niêm yết không giới hạn số vốn khi khối lượng hoặc giá trị chào bán lớn, nhưng chi phí rất cao (quảng cáo, prospectus, listing particulars, cố vấn).
  • Prospectus: thông tin chi tiết về tài chính, triển vọng và quyền gắn với cổ phần. Bắt buộc khi admission to trading lần đầu (IPO); có thể phải lập khi huy động lần hai rất lớn; trong một số trường hợp không cần nếu huy động dưới 75% total equity; có thể lập tự nguyện.
  • Placing: nhóm chọn lọc; dùng cho cả đợt nhỏ lẫn lớn; chi phí thấp hơn admission to trading, nhưng số vốn và nhóm nhà đầu tư hạn chế hơn.
  • Straightforward placing: không pre-emptive; quy mô trên thực tế chịu ảnh hưởng của pre-emption rights và investor guidelines. Open offer: chào cổ đông hiện hữu trước, không bán được quyền.
  • Public offer platforms: huy động từ nhiều nhà đầu tư, kể cả retail investors, không lên sàn; như crowdfunding qua nền tảng do Financial Conduct Authority cấp phép, có bảo vệ nhà đầu tư; hướng tới công ty nhỏ hoặc đang tăng trưởng; thường không cần full prospectus nhưng có yêu cầu công bố thay thế.

Bản đầy đủ gồm

Bài giảng chi tiết, flashcard lặp lại ngắt quãng, ngân hàng câu hỏi luyện thi, lộ trình theo ngày thi và trợ lý AI theo từng chương (có giới hạn). Dùng trọn 1 năm.

690.000đ545.000đdùng 1 năm

Hoàn 100% trong 7 ngày nếu bạn chưa dùng quá 30% khoá học.

Giá ưu đãi early bird 545.000đ

690.000đ545.000đdùng 1 năm
Mua ngay