Vì sao cần IFRS
- Một bộ chuẩn mực toàn cầu cho phép so sánh báo cáo giữa các nước: nhà đầu tư có nhiều lựa chọn hơn, thị trường vốn hiệu quả hơn, chi phí vốn thấp hơn.
- Lợi ích cho doanh nghiệp: so sánh được với đối thủ nước ngoài, niêm yết ở nước ngoài dễ hơn, tập đoàn dùng chung một ngôn ngữ kế toán, đánh giá mục tiêu mua lại nhanh hơn.
- Rào cản: chi phí chuyển đổi; báo cáo gắn với thuế hoặc quản lý nhà nước; nguồn vốn (ngân hàng hay thị trường cổ phiếu); IFRS principles-based cần nhiều judgement, US GAAP rules-based; dịch thuật; mất quyền tự chủ; vận động hành lang.
Áp dụng IFRS
- IASB và IFRS Foundation không có quyền cưỡng chế; IFRS bắt buộc khi luật hoặc cơ quan quản lý từng nước yêu cầu.
- Ba cách áp dụng: bắt buộc (EU với báo cáo hợp nhất công ty niêm yết từ 2005), cho phép (Nhật Bản; Mỹ với công ty nước ngoài niêm yết), hội tụ (chuẩn mực quốc gia soạn theo IFRS).
- Chỉ được tuyên bố tuân thủ IFRS khi tuân thủ mọi yêu cầu, kể cả Interpretation.
- Việt Nam, Quyết định 345/QĐ-BTC (16/3/2020): chuẩn bị 2020–2021; tự nguyện 2022–2025 với báo cáo hợp nhất của công ty mẹ lớn, niêm yết, đại chúng quy mô lớn; bắt buộc sau 2025, thời điểm do Bộ Tài chính quy định. VFRS (42 chuẩn mực) khởi động 10/2026, dự kiến bắt buộc từ 1/1/2031; thành viên Trung tâm tài chính quốc tế được chọn IFRS nguyên bản từ 2027 (Thông tư 118/2026/TT-BTC).
Cơ cấu IFRS Foundation
- Monitoring Board: cơ quan quản lý thị trường vốn, nối Trustees với cơ quan công quyền.
- Trustees: bổ nhiệm thành viên IASB, ISSB, Interpretations Committee, Advisory Council; gây quỹ, duyệt ngân sách, sửa điều lệ.
- IASB ban hành IFRS Accounting Standards; ISSB (2021) ban hành IFRS Sustainability Disclosure Standards.
- IFRS Interpretations Committee: hướng dẫn vấn đề chưa được chuẩn mực đề cập hoặc có cách hiểu mâu thuẫn; Interpretation do IASB phê chuẩn, hiệu lực ngang chuẩn mực.
- IFRS Advisory Council: tư vấn IASB, ISSB, Trustees về ưu tiên và tác động; không ban hành gì.
Due process
- Agenda consultation ít nhất năm năm một lần → Discussion Paper (không bắt buộc) → Exposure Draft (bắt buộc, thường tối thiểu 120 ngày, rút ngắn không dưới 30 ngày) → chuẩn mực kèm Basis for Conclusions → post-implementation review (bắt buộc, thường bắt đầu trong vòng năm năm kể từ ngày hiệu lực).
- Ba nguyên tắc: minh bạch, tham vấn đầy đủ và công bằng, trách nhiệm giải trình.
- Dự thảo Interpretation: công bố khi không quá bốn thành viên phản đối, lấy ý kiến thường tối thiểu 90 ngày (không dưới 30 ngày), IASB phê chuẩn. Không cần Interpretation thì công bố agenda decision; dự thảo agenda decision lấy ý kiến thường 60 ngày.
- ISSB theo cùng due process (Due Process Handbook sửa đổi 4/2026).
ISSB và IFRS S1
- Bốn mục tiêu của ISSB: global baseline, nhu cầu của nhà đầu tư, thông tin đầy đủ cho thị trường vốn toàn cầu, tương thích với yêu cầu từng nước.
- IFRS S1 và IFRS S2 ban hành 6/2023, áp dụng cho kỳ bắt đầu từ 1/1/2024; áp dụng sớm khi áp cả hai. Chỉ bắt buộc nơi luật yêu cầu.
- Mục tiêu IFRS S1: công bố rủi ro và cơ hội bền vững hữu ích cho primary users khi cấp nguồn lực. Prospects = dòng tiền, khả năng tiếp cận vốn, chi phí vốn trong ngắn, trung, dài hạn.
- Áp dụng được dù báo cáo tài chính lập theo IFRS hay chuẩn mực khác; phát hành cùng lúc với báo cáo tài chính, cùng đơn vị báo cáo, cùng kỳ.
- Impacts: doanh nghiệp tác động ra ngoài (phát thải, nước thải, quyền người lao động). Dependencies: doanh nghiệp dựa vào bên ngoài (nguồn nước, sức khỏe người lao động, kỳ vọng khách hàng, rủi ro pháp lý).
- Bốn nội dung: governance, strategy, risk management, metrics and targets.
IFRS S2
- Phạm vi: transition risk (chính sách, pháp luật, công nghệ, thị trường), physical risk acute (bão, lũ, hạn hán) và chronic (nước biển dâng), và climate-related opportunities.
- Strategy thêm: transition plan, cách đạt mục tiêu khí hậu, climate resilience qua scenario analysis.
- Metrics chung: phát thải khí nhà kính Scope 1, 2, 3; tài sản dễ tổn thương trước transition risk và physical risk; tài sản phù hợp với cơ hội; capital deployment; giá carbon nội bộ; thù lao gắn với khí hậu.
- Hữu ích vì giúp đánh giá prospects; phải relevant và faithful representation. Giới hạn: chưa bắt buộc rộng rãi nên khó so sánh, nhiều judgement, Scope 3 dựa vào ước tính, viết cho nhà đầu tư, nguy cơ greenwashing.
Đạo đức nghề nghiệp
- IESBA Code phần 1, mục 100, 110–115, 120; ACCA Code of Ethics and Conduct ràng buộc hội viên và học viên.
- Năm fundamental principles: integrity, objectivity, professional competence and due care, confidentiality, professional behaviour.
- Năm threats: self-interest, self-review, advocacy, familiarity, intimidation. Khung xử lý: nhận diện, đánh giá, xử lý (loại bỏ hoàn cảnh, áp dụng safeguards, từ chối hoặc dừng công việc).
- Hành động khi bị cấp trên ép số liệu: giải thích cách đúng theo chuẩn mực, ghi lại trao đổi, báo audit committee hoặc thành viên không điều hành, xin tư vấn ACCA, từ chối gắn tên, cân nhắc nghỉ việc. Hỏi người ngoài công ty vi phạm confidentiality; hỏi đồng nghiệp tập sự cùng công ty là vấn đề professional competence, không phải confidentiality.
Viết phần đạo đức ở Câu 2
- Tối đa 5 điểm (các kỳ gần đây 4 hoặc 5); hướng dẫn chấm thường cho khoảng 1 điểm mỗi ý principle gắn với chi tiết của tình huống; gọi tên principle suông được rất ít điểm.
- Mỗi đoạn: tên principle, chi tiết của đề, tên threat. Thưởng → objectivity, self-interest; kỳ đánh giá, thăng chức → objectivity, intimidation; hạch toán trái IFRS → professional competence and due care; thổi phồng lợi nhuận, mua cổ phiếu trước công bố → integrity; hỏi người ngoài → confidentiality.
Làm bài CBE
- Đề 195 phút, bốn câu 25 điểm bắt buộc, đỗ 50%; 1.95 phút mỗi điểm, khoảng 49 phút mỗi câu.
- Câu 1 hợp nhất trên bảng tính dựng sẵn; Câu 2 nhiều vấn đề kèm đạo đức; Câu 3 một chuẩn mực; Câu 4 câu hỏi của đồng nghiệp, hiếm khi tính.
- Đọc requirement trước, chép vào word processor, đọc exhibit, đọc lại requirement. Ô bảng tính phải chứa công thức. Scratch pad không được chấm.
- Trình bày: tiêu đề theo vấn đề, câu ngắn đủ ý, nguyên tắc → áp dụng → con số → trình bày.