Tóm tắt Chương 2: The Conceptual Framework

Môn Diploma in International Financial Reporting (DipIFR), chương 2/24

Vai trò và vị thế

  • Conceptual Framework hệ thống hóa GAAP thành bộ nguyên tắc chung: ghi nhận gì, đo thế nào, trình bày ra sao.
  • Lợi ích: tránh lập chuẩn chắp vá, giảm áp lực chính trị, chuẩn mực không mâu thuẫn nhau, hệ thống principles-based. Hạn chế: nhiều nhóm người dùng với nhu cầu khác nhau; chưa chắc làm việc lập chuẩn dễ hơn.
  • Ba mục đích: giúp IASB viết chuẩn mực nhất quán; giúp người lập báo cáo xây dựng chính sách khi không có chuẩn mực hoặc chuẩn mực cho lựa chọn; giúp mọi bên hiểu chuẩn mực.
  • Không phải chuẩn mực, không ghi đè chuẩn mực. Chỗ lệch có chủ ý được giải thích trong Basis for Conclusions. Sửa Conceptual Framework không tự sửa chuẩn mực.
  • Bản 2018: định nghĩa mới, derecognition, đo lường, trình bày; người lập báo cáo áp dụng từ kỳ bắt đầu 1/1/2020.
  • Thứ bậc IAS 8 khi chưa có chuẩn mực: chuẩn mực xử lý vấn đề tương tự → định nghĩa, tiêu chí ghi nhận, khái niệm đo lường của Conceptual Framework → có thể tham khảo cơ quan lập chuẩn khác, thông lệ ngành.

Mục tiêu và người dùng

  • Mục tiêu: thông tin tài chính hữu ích cho primary users (nhà đầu tư, người cho vay, chủ nợ khác, hiện tại và tiềm năng) khi quyết định cấp nguồn lực.
  • Cần thông tin về nguồn lực, quyền đòi và biến động của chúng, và về stewardship của ban lãnh đạo.
  • Giới hạn: không đáp ứng mọi nhu cầu, không cho biết giá trị doanh nghiệp, dựa nhiều vào ước tính và xét đoán.

Đặc điểm chất lượng

  • Cơ bản: relevance (predictive value, confirmatory value; materiality theo bản chất hoặc độ lớn, xét riêng từng doanh nghiệp) và faithful representation (complete, neutral, free from error; substance over form).
  • Prudence: cẩn trọng khi xét đoán trong điều kiện không chắc chắn; không ghi thừa tài sản, thu nhập, không ghi thiếu nợ, chi phí, và cũng không làm theo chiều ngược lại. Conceptual Framework không đòi thận trọng bất đối xứng.
  • Bổ sung: comparability (không phải đồng nhất), verifiability, timeliness, understandability (không bỏ thông tin phức tạp). Không cứu được thông tin không relevant hay không trung thực.
  • Cost constraint: lợi ích thông tin phải bù được chi phí.

Báo cáo tài chính và reporting entity

  • Lập cho một kỳ, có số so sánh, từ góc nhìn của toàn đơn vị, thường trên giả định going concern.
  • Reporting entity: bắt buộc hoặc tự chọn lập báo cáo; có thể là một phần doanh nghiệp hoặc nhiều doanh nghiệp, không nhất thiết là pháp nhân. Báo cáo hợp nhất, riêng, kết hợp.

Năm yếu tố

  • Asset: nguồn lực kinh tế hiện tại do doanh nghiệp kiểm soát, từ sự kiện quá khứ; nguồn lực kinh tế là quyền có tiềm năng tạo lợi ích kinh tế. Bốn phần: quyền, tiềm năng (không cần probable), kiểm soát (không phải sở hữu), sự kiện quá khứ.
  • Liability: nghĩa vụ hiện tại phải chuyển giao nguồn lực kinh tế, từ sự kiện quá khứ. Nghĩa vụ là trách nhiệm không có khả năng thực tế để tránh (legal hoặc constructive); đã nhận lợi ích hoặc đã hành động và hệ quả là phải chuyển giao.
  • Equity là phần còn lại. Income, expenses là biến động tài sản, nợ làm đổi vốn chủ, trừ giao dịch với chủ sở hữu.
  • Thu nhập trừ chi phí = vốn chủ cuối kỳ − vốn chủ đầu kỳ − góp vốn + phân phối.
  • IFRS 16: right-of-use asset và lease liability khớp định nghĩa (ký hợp đồng là sự kiện quá khứ, kiểm soát quyền sử dụng, nghĩa vụ trả tiền thuê không tránh được).

Ghi nhận và dừng ghi nhận

  • Ghi nhận khi thỏa định nghĩa và cho thông tin hữu ích (relevant, trình bày trung thực), dưới cost constraint. Yếu tố cân nhắc: existence uncertainty, xác suất thấp, measurement uncertainty cao. Bản 2010 dùng probable và reliable.
  • Dừng ghi nhận: asset khi mất kiểm soát; liability khi hết nghĩa vụ hiện tại. Bán kèm nghĩa vụ mua lại với giá bằng hoặc cao hơn giá bán: khoản vay; Dr Cash, Cr Financial liability; chênh lệch là chi phí lãi (financing category).

Đo lường

  • Historical cost (gồm chi phí giao dịch, cập nhật khi khấu hao, suy giảm) và current value: fair value (giá đầu ra, góc nhìn thị trường, không trừ chi phí bán), value in use và fulfilment value (giả định riêng của doanh nghiệp), current cost (giá tài sản tương đương hôm nay cộng chi phí giao dịch).
  • NRV và recoverable amount không phải một cơ sở riêng của Conceptual Framework.
  • Chọn cơ sở: thông tin tạo ra trên hai báo cáo; relevance; faithful representation (accounting mismatch, measurement uncertainty); cost và đặc điểm bổ sung. IFRS dùng mixed measurement.

Trình bày và bảo toàn vốn

  • Phân loại, gộp vừa phải; bù trừ nói chung không phù hợp. P/L là nguồn thông tin chính; OCI là ngoại lệ cho thay đổi current value; về nguyên tắc có phân loại lại.
  • Fair presentation (IAS 8): tuân thủ IFRS kèm thuyết minh khi cần; hạch toán sai không sửa được bằng thuyết minh.
  • Financial capital maintenance (danh nghĩa hoặc sức mua không đổi) và physical capital maintenance (năng lực sản xuất, đo theo current cost). Lợi nhuận = tài sản thuần cuối kỳ − vốn phải giữ.

Conceptual Framework và chuẩn mực

  • IAS 38, IAS 37 giữ định nghĩa 2010; tiêu chí cụ thể hơn, không bị ghi đè. IFRS 3 dẫn chiếu bản 2018 với ngoại lệ cho khoản thuộc IAS 37, IFRIC 21. Dự thảo sửa IAS 37 (11/2024) chưa ban hành.
  • Tiền mã hóa (agenda decision 2019): không phải tiền, tương đương tiền hay tài sản tài chính; là intangible asset theo IAS 38 (cost model hoặc revaluation model nếu có thị trường hoạt động, phần tăng vào OCI), hoặc hàng tồn kho theo IAS 2 nếu giữ để bán trong kinh doanh thông thường.

Bản đầy đủ gồm

Bài giảng chi tiết, flashcard lặp lại ngắt quãng, ngân hàng câu hỏi luyện thi, lộ trình theo ngày thi và trợ lý AI theo từng chương (có giới hạn). Dùng trọn 1 năm.

790.000đ645.000đdùng 1 năm

Hoàn 100% trong 7 ngày nếu bạn chưa dùng quá 30% khoá học.

Giá ưu đãi early bird 645.000đ

790.000đ645.000đdùng 1 năm
Mua ngay