Functional currency và presentation currency
- Functional currency: đồng tiền của môi trường kinh tế chính nơi doanh nghiệp hoạt động; là dữ kiện, không do ban lãnh đạo chọn. Mọi đồng tiền khác là foreign currency.
- Presentation currency: đồng tiền trình bày báo cáo; chọn tự do, có thể nhiều đồng tiền, đổi khi muốn.
- Hai bước của IAS 21: ghi giao dịch vào functional currency (chênh lệch monetary items vào P/L); chuyển sang presentation currency nếu khác (chênh lệch vào OCI). DipIFR chỉ kiểm tra bước một; hợp nhất foreign operation ngoài phạm vi.
Xác định functional currency
- Primary indicators: đồng tiền chi phối giá bán; quốc gia có cạnh tranh và quy định quyết định giá bán; đồng tiền chi phối lương, nguyên vật liệu, chi phí khác.
- Secondary indicators (khi nhóm chính chưa rõ): đồng tiền huy động vốn; đồng tiền giữ lại tiền thu từ kinh doanh.
- Đơn vị ở nước ngoài: phần nối dài hay tự chủ; tỷ trọng giao dịch với doanh nghiệp báo cáo; dòng tiền chuyển về trực tiếp; tự tài trợ hay vay doanh nghiệp báo cáo.
- Nơi đặt trụ sở, đồng tiền nộp thuế, đồng tiền luật yêu cầu nộp báo cáo không tự quyết định.
- Thay đổi functional currency chỉ khi hoàn cảnh nền tảng thay đổi; áp dụng phi hồi tố theo tỷ giá ngày thay đổi.
Ghi nhận ban đầu
- Số ngoại tệ × spot exchange rate tại ngày giao dịch (ngày đủ điều kiện ghi nhận: nhận hàng, chuyển giao kiểm soát, nhận máy).
- Được dùng average rate khi tỷ giá không biến động đáng kể.
- "X to $1" thì chia; "$ per X" thì nhân.
- Khoản trả trước, khoản nhận trước (contract liability) bằng ngoại tệ ghi theo tỷ giá ngày trả tiền, không quy đổi lại.
Monetary và non-monetary
- Monetary: quyền nhận hoặc nghĩa vụ trả một số tiền cố định, xác định được: tiền, phải thu, phải trả, khoản vay, khoản cho vay, lease liability, provision trả bằng tiền.
- Non-monetary: PPE, hàng tồn kho, intangibles, goodwill, cổ phiếu, khoản trả trước, contract liability, đặt cọc không hoàn lại.
Quy đổi cuối kỳ
- Monetary items: closing rate; chênh lệch vào P/L của kỳ phát sinh.
- Non-monetary theo historical cost: historical rate; không có chênh lệch.
- Non-monetary theo fair value: tỷ giá ngày xác định fair value; chênh lệch đi theo lãi lỗ (P/L hoặc OCI).
- Chênh lệch tỷ giá của kỳ = số ngoại tệ × tỷ giá cuối kỳ hoặc ngày thanh toán − số đang ghi sổ. Giao dịch vắt qua cuối năm: mỗi kỳ ghi phần biến động của kỳ.
- IFRS 18: phải trả, phải thu thương mại, phải trả mua PPE vào operating category; khoản vay vào financing category.
- Lãi đánh giá lại PPE vào OCI thì phần tỷ giá cũng vào OCI.
Hàng tồn kho và PPE
- Hàng tồn kho: giá gốc theo historical rate so với NRV quy đổi theo closing rate; có thể phải ghi giảm dù tính bằng ngoại tệ không có tổn thất.
- PPE cost model: nguyên giá và khấu hao theo tỷ giá ngày ghi nhận, không quy đổi lại.
- PPE revaluation model: fair value theo tỷ giá ngày đánh giá lại; tăng vào OCI; khấu hao giá trị đánh giá lại theo thời gian sử dụng còn lại.
- Impairment: recoverable amount (cao hơn của VIU và FVLCOD) quy đổi theo tỷ giá ngày kiểm tra; tài sản đã đánh giá lại trừ revaluation surplus trước, phần vượt vào P/L.
Khoản vay và hedge
- Khoản vay amortised cost: nhận theo spot rate; finance cost theo average rate; tiền trả theo spot rate ngày trả; số dư theo closing rate; chênh lệch là số cân đối, financing category.
- Phần dài hạn = số dư ngoại tệ sau lần trả kế tiếp, quy đổi theo closing rate; phần ngắn hạn là phần còn lại.
- Firm commitment chưa thực hiện là executory contract; tài sản và khoản phải trả ghi khi nhận hàng theo spot rate ngày đó.
- Cash flow hedge bằng forward: thay đổi fair value vào OCI tới ngày nhận hàng rồi chuyển vào nguyên giá tài sản; sau đó vào OCI và phân loại lại sang P/L bù chênh lệch tỷ giá trên khoản phải trả.
Lack of exchangeability
- Sửa đổi IAS 21 ban hành 8/2023, hiệu lực kỳ bắt đầu từ 1/1/2025.
- Exchangeable khi đổi được trong thời gian hành chính thông thường, qua thị trường hoặc cơ chế tạo quyền và nghĩa vụ có hiệu lực thi hành.
- Không exchangeable: ước tính spot rate của giao dịch trao đổi bình thường giữa các bên tham gia thị trường tại ngày đo lường; thuyết minh bản chất, tác động, tỷ giá, quy trình ước tính, rủi ro.
Viết bài
- Khung năm câu: ghi nhận ban đầu có số; phân loại monetary hay non-monetary; tỷ giá cuối kỳ; chênh lệch tỷ giá (số, kỳ, P/L hay OCI, category); trình bày trên SOFP.
- Đạo đức: giữ khoản vay ở tỷ giá cũ để đạt thưởng vi phạm professional competence and due care, objectivity (self-interest, intimidation), integrity.