Associate và significant influence
- Associate: doanh nghiệp mà nhà đầu tư có significant influence, tức quyền tham gia quyết định chính sách tài chính và hoạt động nhưng không có control hay joint control (IAS 28).
- Giả định có thể bác bỏ: nắm từ 20% quyền biểu quyết trở lên (trực tiếp hoặc qua công ty con) thì có significant influence; dưới 20% thì không.
- Dấu hiệu: ghế hội đồng quản trị, tham gia xây dựng chính sách (kể cả cổ tức), giao dịch trọng yếu, trao đổi nhân sự quản lý, cung cấp thông tin kỹ thuật thiết yếu.
- Potential voting rights thực hiện được ngay được tính khi đánh giá; phần lãi được chia vẫn theo tỷ lệ sở hữu hiện tại.
- Đếm quyền biểu quyết, không đếm vốn; cổ phiếu ưu đãi không biểu quyết không tạo ảnh hưởng.
Khi không dùng equity method
- Held for sale theo IFRS 5; nhà đầu tư thỏa điều kiện miễn trừ (như miễn lập báo cáo hợp nhất); khoản đầu tư qua tổ chức đầu tư mạo hiểm, quỹ được chọn FVTPL.
- Hạn chế chuyển tiền dài hạn không phải căn cứ miễn trừ.
- Mất significant influence: dừng equity method; phần giữ lại đo theo fair value, chênh lệch vào profit or loss.
Đo lường
- Cost = fair value consideration + chi phí giao dịch trực tiếp; chi phí phát hành cổ phiếu trừ vốn chủ.
- Investment = Cost + phần lãi lỗ và OCI sau ngày mua − cổ tức nhận − impairment; tương đương Cost + % × (tài sản thuần cuối kỳ − tài sản thuần ngày mua) − impairment.
- Goodwill ngầm định nằm trong khoản đầu tư, không tách, không khấu hao. Phần FV tài sản thuần vượt giá gốc ghi vào share of profit kỳ mua.
- Khấu hao thêm trên fair value adjustment trừ vào lợi nhuận associate trước khi nhân tỷ lệ.
- Mua giữa năm: chỉ lấy lãi từ ngày mua.
- Cổ tức: Dr Cash / Cr Investment in associate; không phải thu nhập của tập đoàn.
Chính sách và ngày kết thúc kỳ
- Điều chỉnh số liệu associate theo chính sách kế toán của nhà đầu tư.
- Ngày kết thúc kỳ khác: chênh lệch tối đa ba tháng, điều chỉnh sự kiện trọng yếu trong khoảng chênh lệch, giữ nhất quán.
Giao dịch với associate
- Chỉ loại phần của nhà đầu tư trong unrealised profit: lãi chưa thực hiện × tỷ lệ.
- Downstream (nhà đầu tư bán): Dr Share of profit of associate (hoặc Cost of sales) / Cr Investment in associate.
- Upstream (associate bán): Dr Share of profit of associate / Cr Inventories.
- Không loại doanh thu, phải thu, phải trả, khoản vay với associate; không điều chỉnh tiền đang chuyển.
- Lỗ trên giao dịch do tài sản giảm giá trị: không loại trừ; downstream ghi toàn bộ, upstream ghi phần của nhà đầu tư.
Impairment và lỗ
- Toàn bộ khoản đầu tư kiểm tra như một tài sản theo IAS 36, so với recoverable amount; không phân bổ cho goodwill nên được hoàn nhập.
- Impairment loss và hoàn nhập ở investing category; trong W4 trừ toàn bộ, không nhân tỷ lệ.
- Lỗ trừ về 0, rồi trừ long-term interests (khoản cho vay thực chất là đầu tư thuần; IFRS 9 áp dụng cho các khoản này trước); sau đó chỉ ghi nợ nếu có nghĩa vụ hoặc đã trả thay. Lãi sau này chỉ ghi khi đã bù hết lỗ chưa ghi nhận.
Trình bày
- SOFP: một dòng Investment in associate trong tài sản dài hạn; phần RE vào retained earnings hợp nhất, phần OCI vào other components of equity; không có NCI cho associate.
- P/L: Share of profit of associate (sau thuế) ở investing category, giữa operating profit và profit before financing and income taxes; luôn investing khi dùng equity method.
- OCI: dòng riêng cho phần OCI của associate, tách nhóm sẽ và không chuyển vào profit or loss.
- Loại cổ tức nhận từ associate khỏi investment income khi hợp nhất.
Báo cáo riêng
- IAS 27: cost, IFRS 9 hoặc equity method; cổ tức vào profit or loss khi có quyền nhận (cost, IFRS 9).
- Nhà đầu tư không có công ty con vẫn phải dùng equity method trừ khi được miễn; báo cáo đó không phải báo cáo riêng.