Joint arrangement và joint control
- Joint arrangement: thỏa thuận mà hai hay nhiều bên có joint control; phải có contractual arrangement (hợp đồng, biên bản, điều lệ).
- Joint control: chia sẻ quyền kiểm soát theo hợp đồng, chỉ tồn tại khi quyết định về relevant activities cần sự nhất trí của các bên cùng kiểm soát.
- Nhiều tổ hợp bên cùng đủ phiếu mà hợp đồng không chỉ định tổ hợp nào: không có joint control.
- Một bên tự chỉ đạo relevant activities là control (subsidiary); quyền phủ quyết sửa điều lệ, tăng vốn chỉ là protective rights. Significant influence không cần hợp đồng: associate.
Phân loại
- Joint operation: các bên có quyền với tài sản và nghĩa vụ với nợ phải trả của thỏa thuận. Joint venture: các bên có quyền với tài sản thuần.
- Bốn bước theo thứ tự: không có separate vehicle thì là joint operation; có vehicle thì xét legal form, contractual terms, other facts and circumstances.
- Vehicle là công ty vẫn là joint operation nếu sản lượng chủ yếu bán cho các bên và các bên gần như là nguồn tiền trả nợ.
- Bảo lãnh của các bên tự nó không quyết định phân loại; chia lãi theo tỷ lệ sở hữu không tự biến thỏa thuận thành joint venture.
- IFRS 11 không cho proportionate consolidation với joint venture.
Kế toán joint operation
- Ghi từng dòng: tài sản, nợ, doanh thu, chi phí của mình cộng phần theo hợp đồng trong các khoản chung; đo theo chuẩn mực áp dụng cho từng khoản.
- Ghi ngay ở báo cáo riêng; khi hợp nhất không cần điều chỉnh thêm. Doanh thu, chi phí ở operating category; lãi vay chung ở financing category.
- Chia mọi khoản: số dư với đối tác = phần đối tác trong chi phí mình trả + phần mình trong tiền đối tác thu − phần mình trong chi phí đối tác trả.
- Chỉ chia doanh thu: tồn kho và giá vốn chỉ gồm chi phí của mình; phải trả đối tác phần tiền đã thu chưa chuyển.
- Bán tài sản vào joint operation: chỉ ghi lãi tương ứng phần các bên kia; lỗ do giảm giá trị ghi toàn bộ. Mua phần vốn trong joint operation là business: áp dụng nguyên tắc IFRS 3.
Kế toán joint venture
- Equity method theo IAS 28: cost + phần lãi và OCI sau ngày mua − cổ tức − impairment − phần lãi chưa thực hiện của tập đoàn.
- Cost gồm fair value của consideration và chi phí giao dịch trực tiếp (IAS 28.10; IFRS IC 2009); không ghi vào chi phí như IFRS 3.
- Một dòng tài sản dài hạn; phần lãi trình bày ở investing category theo IFRS 18.
- Loại trừ phần của tập đoàn trong unrealised profit, trừ vào share of profit (downstream Cr khoản đầu tư, upstream Cr hàng tồn kho); phương án downstream: Dr Cost of sales. Không loại số dư phải thu, phải trả, tiền đang chuyển.
- Báo cáo riêng: giá gốc, IFRS 9 hoặc equity method (IAS 27).
Bên không có joint control và IFRS 12
- Trong joint operation, nếu có quyền với tài sản và nghĩa vụ với nợ thì ghi như joint operator.
- Trong joint venture: significant influence thì equity method; không thì financial asset theo IFRS 9.
- IFRS 12: xét đoán quan trọng về joint control và phân loại; tên, nơi kinh doanh, tỷ lệ sở hữu; thông tin tài chính tóm tắt của joint venture trọng yếu; cam kết, contingent liability.