Phạm vi và bốn nhóm
- IAS 19 viết cho doanh nghiệp sử dụng lao động: ghi nợ phải trả khi nhân viên đã làm việc để đổi lấy khoản nhận sau; ghi chi phí khi doanh nghiệp tiêu dùng dịch vụ đó (trừ phần vào giá gốc tài sản).
- Bốn nhóm: short-term (trả hết trong 12 tháng sau cuối kỳ), post-employment (lương hưu, y tế sau nghỉ hưu), other long-term (thưởng thâm niên, sabbatical, thưởng trả sau hơn 12 tháng), termination benefits (trả vì chấm dứt hợp đồng).
- Chi phí lợi ích người lao động trong operating category theo IFRS 18; riêng net interest tính theo IAS 19 (cả net liability lẫn net asset, cả other long-term benefits) trong financing category.
Short-term benefits
- Ghi theo cơ sở dồn tích, không chiết khấu; chưa trả là accrual, trả thừa là prepayment nếu được trừ hoặc hoàn lại.
- Accumulating paid absences: trích trước theo số dự kiến trả thêm do quyền chưa dùng tại cuối kỳ; non-vesting thì loại phần dự kiến bị mất khi nghỉ việc.
- Non-accumulating (thai sản, nghĩa vụ quân sự, thường là nghỉ ốm): chỉ ghi chi phí khi nghỉ.
- Nghỉ ốm cộng dồn theo LIFO: chỉ tính số ngày dự kiến dùng vượt quyền năm sau, tối đa bằng phần chuyển sang.
- Bonus, profit-sharing: ghi khi có nghĩa vụ pháp lý hoặc constructive obligation và ước tính đáng tin cậy; trừ phần dự kiến không trả do nhân viên nghỉ trước ngày chi.
- Khoản vay ưu đãi cho nhân viên: chênh lệch giữa tiền cho vay và fair value là chi phí lợi ích người lao động, phân bổ qua thời gian phải làm việc.
Defined contribution và defined benefit
- Defined contribution: doanh nghiệp chỉ hứa đóng một khoản cố định, không có nghĩa vụ đóng thêm; rủi ro ở nhân viên. Chi phí = khoản phải đóng cho kỳ (operating); phần chưa đóng là nợ ngắn hạn. Current service cost, tài sản quỹ, lương hưu quỹ chi không liên quan.
- Defined benefit: mọi kế hoạch còn lại; lương hưu theo công thức (lương cuối × số năm), doanh nghiệp bù khi quỹ thiếu; rủi ro ở doanh nghiệp.
- Phân loại theo bên chịu rủi ro và bản chất, không theo tên hợp đồng.
Đo lường defined benefit plan
- Net defined benefit liability (asset) = PV of DBO − FV of plan assets; deficit là nợ dài hạn; surplus giới hạn bởi asset ceiling.
- DBO đo bằng projected unit credit method; giả định không thiên lệch, nhất quán, theo kỳ vọng thị trường cuối kỳ.
- Discount rate: lợi suất trái phiếu doanh nghiệp chất lượng cao, cùng loại tiền và kỳ hạn; không có thị trường sâu thì dùng trái phiếu chính phủ.
- Plan assets theo fair value; không gồm đóng góp còn nợ quỹ và công cụ không chuyển nhượng do doanh nghiệp phát hành; trừ nợ của quỹ không liên quan tới phúc lợi.
P/L, OCI và bảng đối chiếu
- Service cost (current, past, lãi lỗ settlement): P/L, operating category.
- Net interest = discount rate đầu kỳ × net liability (asset) đầu kỳ, điều chỉnh khoản đóng và chi trong kỳ: P/L, financing category. Interest income trên plan assets dùng cùng discount rate.
- Remeasurements (actuarial gains and losses; return on plan assets trừ interest income; thay đổi ảnh hưởng asset ceiling trừ phần trong net interest): OCI, không phân loại lại; trên bảng tính Câu 1 nằm ở other components of equity.
- Contributions: Dr Plan assets / Cr Cash, không phải chi phí. Benefits paid: Dr DBO / Cr Plan assets, không ảnh hưởng net liability.
- Bảng đối chiếu: số dư đầu kỳ + interest + current service cost + past service cost + contributions − benefits − settlement ± remeasurement (số cân đối) = số dư cuối kỳ theo actuary.
- Kiểm: net liability đầu kỳ + chi phí P/L − contributions − tiền trả thẳng khi settlement + remeasurement loss = net liability cuối kỳ.
- Đóng góp, chi trả đều hằng tháng: cộng một nửa contributions và trừ một nửa benefits khỏi số dư đầu kỳ trước khi tính interest; khoản ngày cuối năm không ảnh hưởng interest.
Past service cost, curtailment, settlement, asset ceiling
- Past service cost (plan amendment, curtailment) ghi ngay toàn bộ vào operating category, tại ngày sớm hơn giữa ngày sửa đổi hoặc curtailment và ngày ghi chi phí tái cơ cấu, termination benefits liên quan; không phân bổ qua thời gian vesting.
- Past service cost tính tại đầu năm thì cộng vào DBO đầu kỳ trước khi tính interest.
- Settlement: gain (loss) = PV nghĩa vụ tất toán − FV tài sản chuyển đi − tiền doanh nghiệp trả thẳng; vào operating category.
- Đo lại net liability theo giả định hiện hành trước khi tính past service cost hay settlement; sự kiện giữa năm thì dùng giả định cập nhật cho phần còn lại của năm (sửa đổi 2018).
- Asset ceiling = PV lợi ích dưới dạng hoàn tiền hoặc giảm đóng góp tương lai. Interest trên ảnh hưởng asset ceiling nằm trong net interest (financing), nên net interest tính trên net asset đã giới hạn; phần thay đổi còn lại của ảnh hưởng asset ceiling là remeasurement trong OCI.
Other long-term và termination benefits
- Other long-term benefits đo như defined benefit, nhưng service cost, net interest và remeasurements ghi hết vào P/L, không có OCI; service cost và remeasurements ở operating category, net interest ở financing category.
- Termination benefits ghi nhận tại ngày sớm hơn giữa ngày không còn rút lại được đề nghị và ngày ghi chi phí tái cơ cấu theo IAS 37.
- Nghỉ tự nguyện: ngày sớm hơn giữa ngày nhân viên chấp nhận và ngày hạn chế rút đề nghị có hiệu lực. Cắt giảm bắt buộc: ngày thông báo kế hoạch đủ chi tiết cho người lao động.
- Trả trong 12 tháng thì đo như short-term; còn lại đo như other long-term (chiết khấu). Khoản chỉ trả cho người ở lại làm việc là benefit cho dịch vụ, ghi dần.