Lợi ích và chi phí của thương mại
- Comparative advantage (chi phí cơ hội thấp hơn) là cơ sở của chuyên môn hóa: Ricardian model (khác biệt công nghệ), Heckscher–Ohlin model (khác biệt nguồn lực). Không cần absolute advantage.
- Mô hình mới: lợi thế quy mô, đa dạng sản phẩm, cạnh tranh làm giảm sức mạnh độc quyền, intra-industry trade (ô tô), learning by doing.
- Chi phí: mất việc, giảm lương ở ngành cạnh tranh với hàng nhập khẩu, bất bình đẳng tăng. Tổng lợi ích lớn hơn tổng thiệt hại; bên được có thể bù cho bên thiệt mà vẫn còn lợi.
Hạn chế thương mại
- Lý do được ủng hộ: infant industries, an ninh quốc gia. Ít được ủng hộ: bảo vệ việc làm, bảo vệ ngành trong nước. Khác: trả đũa, thu tariff, chống trợ cấp nước ngoài, chống dumping.
- Tariff (thuế hàng nhập), quota (giới hạn lượng nhập), export subsidy (trợ cấp mỗi đơn vị xuất khẩu), minimum domestic content, VER (nước xuất khẩu tự giới hạn).
- Tariff ở nước nhỏ: Pprotection = Pworld + t. Consumer surplus −(A + B + C + D); producer surplus +A; ngân sách +C = t × (QD2 − QS2); deadweight loss B + D = ½ × t × (QS2 − QS1) + ½ × t × (QD1 − QD2).
- Ví dụ $400/tấn, tariff $40: A = $1,760,000; C = $1,600,000; B + D = $400,000; consumer surplus giảm $3,760,000.
- Quota tương đương: chính phủ bán giấy phép thì giống tariff; cấp miễn phí thì C thành quota rent của nhà xuất khẩu nước ngoài, nước nhập khẩu mất B + C + D. VER luôn mất B + C + D vì rent chắc chắn về nước xuất khẩu.
- Nước lớn: tariff, quota có thể tăng phúc lợi quốc gia nhờ cải thiện terms of trade nếu không bị trả đũa; phúc lợi toàn cầu vẫn giảm.
- Export subsidy: giá trong nước tăng (nước nhỏ: bằng giá thế giới cộng trợ cấp); nước lớn làm giá thế giới giảm, một phần trợ cấp chuyển ra nước ngoài; phúc lợi giảm, giảm nhiều hơn ở nước lớn. Đáp trả bằng countervailing duties.
- Capital restrictions làm giảm phúc lợi nói chung; ngắn hạn có thể chặn vốn vào ồ ạt và tháo chạy.
Trading bloc
- FTA (xóa rào cản nội khối) → customs union (thêm chính sách thương mại chung với ngoài khối) → common market (thêm tự do lao động, vốn) → economic union (thêm thể chế, chính sách kinh tế chung) → monetary union (thêm đồng tiền chung).
- Trade creation: hàng nội địa chi phí cao được thay bằng hàng nhập rẻ hơn từ thành viên. Trade diversion: hàng nhập rẻ từ ngoài khối bị thay bằng hàng đắt hơn từ thành viên.
- RTA phổ biến vì nhanh, dễ hơn đàm phán WTO; lợi ích: giảm xung đột, tăng sức mặc cả, lan tỏa tăng trưởng. Thách thức: khác biệt văn hóa, lịch sử; mất độc lập chính sách, nhất là monetary union.