Tóm tắt Reading 34: Topics in Long-Term Liabilities and Equity

Môn CFA Level I (CFA1), Reading 34/102

Lease: khái niệm và phân loại

  • Hợp đồng là lease khi chỉ rõ tài sản cụ thể, cho lessee gần như toàn bộ lợi ích kinh tế và quyền quyết định cách dùng tài sản trong thời hạn thuê.
  • Lợi ích của đi thuê với lessee: ít tiền ra ban đầu, chi phí tài trợ thấp hơn (lease là khoản vay có tài sản bảo đảm), ít rủi ro lỗi thời (trừ khi lessee bảo đảm residual value). Với lessor: thu lãi và mở rộng khách hàng.
  • Finance lease nếu thỏa ít nhất một tiêu chí: chuyển quyền sở hữu; quyền chọn mua chắc chắn hợp lý được thực hiện; thời hạn thuê chiếm phần lớn thời gian sử dụng hữu ích; hiện giá tiền thuê đạt gần như toàn bộ fair value; tài sản chuyên dụng. Không thỏa tiêu chí nào: operating lease. Lessee và lessor phân loại như nhau.
  • Miễn trừ cho lessee: short-term lease (≤ 12 tháng, IFRS và US GAAP) và low-value asset (khoảng USD 5,000 trở xuống, chỉ IFRS): ghi tiền thuê vào chi phí theo đường thẳng, không lên balance sheet.

Lessee

  • IFRS: một mô hình cho mọi lease. Ghi ROU asset = lease liability = hiện giá tiền thuê (implicit rate hoặc incremental borrowing rate). Lease liability giảm theo effective interest method; ROU asset khấu hao đường thẳng; interest và amortization ghi riêng. Phần gốc vào CFF; phần lãi vào CFO hoặc CFF (IFRS), CFO (US GAAP).
  • Affordable: $10,000/năm, 4 năm, 5% → PV = $35,460; amortization $8,865/năm; interest năm 1 = $1,773; tổng chi phí năm 1–4 = 10,638; 10,227; 9,795; 9,340.
  • US GAAP operating lease: khấu hao ROU asset = phần trả gốc nên ROU asset = lease liability mọi năm; một dòng lease expense = tiền thuê ($10,000); toàn bộ tiền thuê vào CFO.
  • So với operating lease theo US GAAP, finance lease cho ROU asset thấp hơn, lợi nhuận những năm đầu thấp hơn (sau đó cao hơn), EBIT cao hơn, CFO cao hơn, CFF thấp hơn; nợ như nhau; tổng chi phí cả hợp đồng như nhau. Operating lease cho EBITDA margin, asset turnover, cash flow per share thấp hơn.

Lessor

  • Finance lease: loại tài sản khỏi sổ, ghi lease receivable = hiện giá tiền thuê + hiện giá residual value (net investment in the lease); interest income theo effective interest method; toàn bộ tiền nhận vào CFO.
  • Sales-type lease (nhà sản xuất, đại lý): doanh thu = hiện giá tiền thuê; giá vốn = giá trị ghi sổ − hiện giá residual value. Expensive: 35,460 − (30,000 − 1,645) = lợi nhuận gộp $7,105; net investment $37,105. Direct financing lease (công ty tài chính): hoãn lãi lỗ, ghi dần thành interest.
  • Operating lease: giữ tài sản, trích khấu hao ($7,000/năm), ghi doanh thu cho thuê theo đường thẳng ($10,000), tiền nhận vào CFO. Tổng thu nhập 4 năm như nhau ($12,000) nhưng phân bổ khác: finance lease năm 1 là 7,105 + 1,855 = $8,960.

Kế hoạch hưu trí

  • Defined contribution: chi phí = khoản phải góp; người lao động chịu rủi ro đầu tư và tuổi thọ; không có tài sản, nợ hưu trí (trừ phần góp chưa nộp).
  • Defined benefit: doanh nghiệp hứa mức lương hưu (vd. 2% × 20 năm × $100,000 = $40,000/năm), chịu rủi ro đầu tư và tuổi thọ. Funded status = fair value of plan assets − PVDBO (IFRS) hay PBO (US GAAP); dương là net pension asset, âm là net pension liability.
  • IFRS: service cost (gồm past service cost) + net interest (lãi suất chiết khấu × net liability đầu năm) vào income statement; remeasurement (actuarial gains and losses, lợi suất thực tế khác phần tính trong net interest) vào OCI, không chuyển sang income statement.
  • US GAAP: service cost, interest cost trên PBO, trừ expected return on plan assets vào income statement; past service cost và actuarial gains and losses vào OCI rồi phân bổ dần (actuarial được phép ghi ngay). Tổng chi phí như IFRS, chỉ khác cách chia income statement và OCI.

Share-based compensation

  • Mục tiêu: gắn lợi ích người lao động với cổ đông, giảm agency cost. Nhược điểm: làm loãng sở hữu, người lao động ít tác động được giá cổ phiếu, nắm nhiều cổ phiếu làm nhà quản lý quá ngại rủi ro, quyền chọn khuyến khích rủi ro quá mức.
  • Đo fair value tại grant date, ghi chi phí đều qua vesting period; giá sau grant date không ảnh hưởng. Stock grant: fair value = giá cổ phiếu ngày cấp. Stock option: ước tính bằng mô hình (Black-Scholes-Merton, nhị thức); volatility, thời hạn, lãi suất phi rủi ro tăng → fair value tăng; dividend yield tăng → giảm.
  • Chi phí làm giảm retained earnings, APIC hoặc reserve tăng tương ứng: tổng vốn chủ không đổi. Thực hiện quyền: tiền tăng bằng exercise price, common stock tăng theo mệnh giá, APIC nhận phần còn lại. Ví dụ 100,000 quyền chọn × $6 ÷ 3 năm = $200,000/năm.
  • SARs, phantom stock: cash-settled, không làm loãng sở hữu, phải chi tiền khi cổ phiếu tăng giá, tạo nợ phải trả.

Thuyết minh

  • Lease: mục tiêu đánh giá số tiền, thời điểm, độ bất định của dòng tiền. Lessee (IFRS 16): ROU asset và khấu hao theo nhóm, interest, tổng tiền ra, ROU tăng thêm, variable lease payments, chi phí short-term và low-value, maturity analysis, sale and leaseback. Lessor: selling profit, finance income, maturity analysis ít nhất 5 năm, đối chiếu tiền thuê chưa chiết khấu; operating lease thuyết minh tài sản theo IAS 16, IAS 36.
  • IAS 19: defined contribution chỉ công bố chi phí; defined benefit công bố bản chất, rủi ro, đối chiếu funded status, PVDBO, plan assets, phân tích độ nhạy, cơ cấu plan assets, khoản góp dự kiến, kỳ hạn nghĩa vụ.
  • IFRS 2: mô hình và điều khoản, số lượng và exercise price bình quân của quyền chọn theo từng biến động, cách đo fair value, tác động lên lợi nhuận và tình hình tài chính.

Bản đầy đủ gồm

Bài giảng chi tiết, flashcard lặp lại ngắt quãng, ngân hàng câu hỏi luyện thi, lộ trình theo ngày thi và trợ lý AI theo từng chương (có giới hạn). Dùng trọn 1 năm.

990.000đ890.000đdùng 1 năm

Hoàn 100% trong 7 ngày nếu bạn chưa dùng quá 30% khoá học.

Giá ưu đãi early bird 890.000đ

990.000đ890.000đdùng 1 năm
Mua ngay