Chiến lược cạnh tranh
- Business model: phục vụ ai, bán gì, ưu tiên nguồn lực vào đâu, tự bảo vệ thế nào. Competitive strategy là phần quyết định; doanh nghiệp nào cũng có, có chủ đích (mục tiêu đo được, chia sẻ, vòng phản hồi) hoặc tự phát (bị động, theo thông lệ).
- Đánh giá chiến lược nhìn về phía trước: đối phó được five forces không; phù hợp với PESTLE không; có đủ nguồn lực, năng lực thực hiện không.
- Vòng đời: start-up (ít doanh thu, dòng tiền âm, đổi mới sản phẩm); growth (doanh thu tăng mạnh, dòng tiền chuyển từ âm sang dương, đổi mới cách bán hàng, giới hạn vận hành); mature (tăng trưởng chậm rồi đi ngang, hiệu quả vận hành, nguy cơ stuck in the middle); decline (doanh thu giảm hoặc dưới GDP danh nghĩa, cắt giảm, tái cơ cấu, rút lui).
- TAM ⊃ serviceable market (giới hạn bởi trọng tâm và địa lý) ⊃ obtainable market (giới hạn thêm bởi quy mô hiện tại). Volt-Vantage: 45,000 × 65% × 80% = 23,400 GWh serviceable; obtainable 7,000 GWh.
- Porter: cost leadership (chi phí thấp nhất, sản lượng lớn, khách nhạy giá, khuyến khích hiệu quả vận hành); differentiation (chủng loại, chất lượng, định vị; cần moat khó sao chép); focus (thị trường ngách, kết hợp cả hai). Không chọn thì stuck in the middle.
Doanh thu và lợi nhuận
- Revenue drivers: từ dưới lên (giá, sản lượng, cơ cấu sản phẩm, bộ phận, địa lý) và từ trên xuống (kinh tế, ngành, thị phần); nên dùng cả hai. Doanh thu recurring dễ dự báo hơn episodic.
- EBITDA = Revenue − COGS − Operating expenses (chưa gồm khấu hao); EBIT = EBITDA − D&A; Net income = EBIT − Interest − Taxes. Vay nợ làm net margin giảm nhưng EBITDA margin không đổi.
- Net margin toàn diện nhưng biến động, khó so sánh; operating margin dễ so sánh nhưng chịu ảnh hưởng chính sách đầu tư; EBITDA so sánh được doanh nghiệp khác đòn bẩy, thuế, đầu tư nhưng không được GAAP/IFRS công nhận và bỏ qua chi phí thay thế tài sản.
- Pricing power cao khi cầu ít co giãn, khác biệt hóa, switching costs, thương hiệu, rào cản gia nhập cao, ít sản phẩm thay thế; relative market share có thể quan trọng hơn thị phần tuyệt đối. Thị trường cạnh tranh mạnh: price taker.
- Operating profit = [Q × (P − VC)] − FC. Định phí càng lớn, operating leverage càng cao, lợi nhuận càng nhạy với sản lượng (ví dụ: ±10% sản lượng → ±20% và ±35%).
Bảng cân đối và nguồn vốn
- FCFE = Net income + D&A − Δ Working capital − Δ LT assets + Δ Debt; Δ Debt = vay mới − trả nợ. Start-up, growth thường có FCFE âm; mature thường dương.
- Cash conversion cycle = DOH + DSO − DPO. Dài hơn thì cần thêm vốn tài trợ; âm thì hoạt động tự tài trợ (AB InBev). Trả nhà cung cấp chậm hơn làm chu kỳ ngắn lại.
- Net capital expenditure = Total capex − D&A: dương là mở rộng năng lực.
- ROIC = NOPAT ÷ vốn đầu tư bình quân (nợ dài hạn + vốn chủ); ROIC > WACC là tạo giá trị.
- DFL = %Δ Net income ÷ %Δ Operating income = EBIT ÷ (EBIT − Interest) khi không có khoản ngoài hoạt động. Vay thêm làm DFL tăng. Theo dõi thêm debt ratio = Debt ÷ Assets và interest coverage = EBITDA ÷ Interest expense.