Quy trình và sản phẩm
- Ba bước: originator (ngân hàng, doanh nghiệp bán chịu) tạo pool tài sản nợ → bán pool (collateral) cho SPE → SPE phát hành ABS, trả nhà đầu tư bằng dòng tiền người đi vay trả nợ.
- Securitization nối thẳng nhà đầu tư với người đi vay, đưa originator ra khỏi vai trung gian giữ khoản vay.
- Độ phức tạp tăng dần: covered bond (tài sản vẫn trên bảng cân đối ngân hàng, chưa phải securitization trọn vẹn) → pass-through (chuyển hẳn sang pháp nhân độc lập) → trái phiếu có cấu trúc tăng cường (phân lớp, lớp dưới gánh lỗ trước).
- "Issuer" trong câu hỏi về lợi ích = originator; issuer của ABS = SPE.
Lợi ích và rủi ro
- Bên khởi tạo: cho vay được nhiều hơn, thu phí khởi tạo và phí bán collateral, vốn phải giữ theo quy định thấp hơn, thanh khoản tốt hơn.
- Nhà đầu tư: rủi ro và lợi suất may đo (khớp kỳ hạn với nghĩa vụ, đa dạng hóa), tiếp cận pool không cần chuyên môn cho vay và thu nợ, ABS thanh khoản hơn khoản vay gốc.
- Nền kinh tế và thị trường: giảm liquidity risk, thị trường hiệu quả hơn (giá cân bằng), chi phí vốn và đòn bẩy thấp hơn cho originator.
- Rủi ro của nhà đầu tư ABS: thời điểm và quy mô dòng tiền bất định (trả trước hạn, contraction và extension risk); credit risk của collateral chuyển sang nhà đầu tư. Tích tụ trên diện rộng góp phần gây khủng hoảng 2007–2009.
Các bên và vai trò pháp lý
- Seller (depositor): tạo hoặc gom tài sản, bán cho SPE, là bên huy động vốn. SPE (issuer, trust, SPV): mua tài sản, phát hành ABS. Servicer: thu nợ, nhắc nợ, thu hồi tài sản; có thể trùng hoặc khác seller.
- Trustee (disinterested trustee): giữ collateral và tiền chờ chi trả, báo cáo định kỳ cho nhà đầu tư. Bên thứ ba: kiểm toán, luật sư, underwriter, rating agency, financial guarantor.
- Fred Motor: 50,000 khoản vay, $1 billion, bán cho Auto Loan Trust; Fred vừa là seller vừa là servicer.
- SPE bankruptcy remote: seller phá sản không ảnh hưởng quyền của người nắm ABS với collateral; người nắm ABS cũng không có quyền đòi với tài sản khác của seller.
- True sale: quyền chuyển hẳn sang SPE, tài sản ra khỏi bảng cân đối seller; vẫn có thể bị khởi kiện là tẩu tán tài sản; khung pháp lý khác nhau giữa các nước.
- Purchase agreement: điều kiện mua collateral, cam đoan của seller về chất lượng tài sản. Prospectus: cấu trúc, phí, thứ tự và cách phân phối dòng tiền, tăng cường tín dụng.