Prepayment risk và time tranching
- Prepayment: trả gốc vượt lịch, chủ yếu do bán nhà hoặc refinance. Prepayment risk: tốc độ trả trước hạn khác kỳ vọng khi mua MBS.
- Contraction risk: trả nhanh hơn dự kiến (lãi suất giảm) → phải tái đầu tư ở lợi suất thấp, giá MBS tăng ít (negative convexity, giống callable bond). Extension risk: trả chậm hơn (lãi suất tăng) → dòng tiền về muộn, chiết khấu ở lãi suất cao hơn.
- Average life (weighted average life) đo thời gian bình quân nhận lại gốc, thay cho thời hạn pháp lý.
- Time tranching chia lại (không xóa) prepayment risk: tranche trả trước che extension risk, tranche trả sau che contraction risk. Sequential pay: mọi gốc vào tranche đầu tới khi hết rồi mới sang tranche kế.
Khoản vay thế chấp nhà ở và RMBS
- First lien, foreclosure; phí trả trước hạn (phổ biến ở châu Âu, hiếm ở Mỹ). Recourse: đòi phần thiếu hụt từ tài sản khác; nonrecourse: chỉ trông vào căn nhà, dễ strategic default khi underwater (LTV > 100%). Châu Âu chủ yếu recourse; ở Mỹ nhiều bang áp dụng nonrecourse.
- LTV = dư nợ ÷ giá trị tài sản; DTI = khoản trả nợ hằng tháng ÷ thu nhập gộp trước thuế hằng tháng. Ví dụ: $300,000 / $400,000 = 75%; PMT $1,932.90 ÷ $6,667 = 29%.
- Prime: tín dụng tốt, LTV và DTI thấp, first lien. Subprime: tín dụng kém hơn, DTI hoặc LTV cao hơn, hoặc lien thứ cấp.
- Agency RMBS: chính phủ (full faith and credit) hoặc GSE bảo lãnh (chỉ uy tín của GSE); khoản vay phải đạt chuẩn tối thiểu. Non-agency: tư nhân phát hành, dùng credit enhancement; gắn với khủng hoảng 2007–2009, gần như ngừng phát hành sau đó.
Pass-through và CMO
- WAM, WAC: bình quân số tháng còn lại và lãi suất, trọng số là dư nợ hiện tại. Ví dụ ba khoản vay: WAM 233 tháng, WAC 4.0%.
- Pass-through rate (net coupon) = WAC − phí servicing − phí bảo lãnh, nên thấp hơn WAC.
- CMO chia lại prepayment risk của pool cho các tranche, không giảm tổng rủi ro; mở rộng tập nhà đầu tư.
- Z-tranche: lãi cộng vào gốc trong accrual period ($100 → $105 với coupon 5%). PO có lợi khi trả trước hạn tăng; IO bất lợi. Floating-rate (có trần, sàn; inverse floater). Residual: nhận phần còn lại.
- PAC tranche trả theo lịch nếu tốc độ trả trước hạn trong khoảng định trước; support tranche nhận gốc dư khi trả nhanh và bị cắt khi trả chậm, gánh nhiều rủi ro hơn.
CMBS
- Bảo đảm bằng khoản vay trên bất động sản tạo thu nhập; ít khoản vay nên concentration risk; người trả nợ trông vào tiền thuê; khoản vay nonrecourse nên phân tích credit risk của bất động sản. Mỹ coupon cố định, châu Âu thường thả nổi. WAMP tương đương WAC.
- DSCR = NOI ÷ debt service; NOI = tiền thuê − chi phí hoạt động bằng tiền − replacement reserve. LTV = dư nợ ÷ giá trị thẩm định. Ví dụ: NOI $3.8m, DSCR 1.31, LTV 70%.
- Call protection cấp khoản vay: prepayment lockout (2–5 năm), prepayment penalty points (1 điểm = 1% dư nợ khoản vay), defeasance; cấp cấu trúc: sequential pay tranching.
- Balloon payment cuối kỳ; không refinance được thì vỡ nợ, thường gia hạn trong workout period → balloon risk là một dạng extension risk.