Lợi ích của phái sinh
- Phân bổ, chuyển giao, quản lý rủi ro mà không giao dịch underlying: thay đổi exposure với chỉ số, phòng ngừa tỷ giá, đổi nợ thả nổi sang cố định; lấp độ lệch thời gian giữa quyết định kinh tế và lúc giao dịch được.
- Tạo exposure thị trường giao ngay không có: mua put làm giá sàn cho cổ phiếu đang nắm; mua call để có phần tăng giá mà không chịu phần giảm; covered call.
- Khám phá thông tin: implied volatility suy ra từ giá quyền chọn; giá futures, forward cho giá kỳ vọng; futures lãi suất cho lãi suất kỳ vọng và số lần ngân hàng trung ương dự kiến điều chỉnh.
- Lợi thế vận hành: dễ bán khống, chi phí giao dịch thấp, đòn bẩy cao, thanh khoản cao. Hệ quả: khai thác định giá sai rẻ hơn, thị trường hiệu quả hơn.
Rủi ro của phái sinh
- Implicit leverage: đòn bẩy = 1 ÷ tỷ lệ ký quỹ; ký quỹ 3%–12% cho đòn bẩy khoảng 33:1 đến 8:1. Ký quỹ 4%, giá futures giảm 1% thì mất 25% tiền ký quỹ.
- Thiếu minh bạch: phái sinh và structured notes làm người mua không hiểu hết rủi ro.
- Basis risk: underlying hoặc kỳ hạn của phái sinh khác vị thế được phòng ngừa (danh mục 50 cổ phiếu và S&P 500; ngô thu hoạch 15/9, futures đáo hạn 1/10).
- Liquidity risk: dòng tiền của lệnh phòng ngừa (ký quỹ hằng ngày) đến trước dòng tiền của vị thế; không nộp được ký quỹ thì vị thế bị đóng.
- Rủi ro tín dụng đối tác: người bán quyền chọn không chịu; người mua quyền chọn chịu; hai bên forward đều có thể chịu; futures rất thấp nhờ ký quỹ, mark-to-market, clearinghouse.
- Systemic risk: đầu cơ và đòn bẩy quá mức lan rộng; cơ quan quản lý buộc swap thanh toán qua CCP.
Ai dùng phái sinh vào việc gì
- Issuer: làm mượt lợi nhuận, giảm biến động giá trị tài sản, nợ trên bảng cân đối; ưu tiên hedge accounting nên dùng phái sinh OTC thiết kế riêng.
- Cash flow hedge: forward cho khoản thu ngoại tệ, swap đổi nợ thả nổi sang cố định. Fair value hedge: swap đổi nợ cố định sang thả nổi, bán forward cho hàng tồn kho. Net investment hedge: forward, futures ngoại tệ cho vốn chủ công ty con ở nước ngoài.
- Nhà đầu tư: tái tạo, phòng ngừa, thay đổi hoặc tăng exposure (forward bạc, swap nhận cố định để tăng duration, futures chỉ số, put chỉ số); ít quan tâm hedge accounting vì vị thế vào NAV hằng ngày; giao dịch phái sinh niêm yết nhiều hơn.