Lớp tài sản và đặc điểm lợi suất
- Mỹ 1926–2017: small-cap stocks có lợi suất (12.1%) và σ (31.7%) cao nhất, T-bills thấp nhất (3.4%, 3.1%); lạm phát 2.9%. Lợi suất cao đi kèm rủi ro cao, ở Mỹ lẫn thị trường khác.
- Expected return: 1 + E(R) = (1 + rrF) × [1 + E(π)] × [1 + E(RP)]. Historical mean return thường dùng làm ước lượng nhưng không trùng expected return.
- Real return ≈ nominal return − lạm phát (T-bills ≈ 0.5%, large-cap ≈ 7.3%); chính xác (1.102 ÷ 1.029) − 1 = 7.09%. Risk premium = lợi suất tài sản rủi ro − lãi suất phi rủi ro (danh nghĩa hoặc thực).
- Lợi suất không chuẩn: skewness âm (đuôi trái dài), kurtosis > 3 (fat tails); σ đánh giá thấp rủi ro thật.
- Chi phí giao dịch = hoa hồng + bid-ask spread + price impact; thanh khoản kém ở thị trường mới nổi và trái phiếu doanh nghiệp chất lượng thấp.
Risk aversion và utility
- Risk averse: cùng expected return thì chọn rủi ro thấp hơn, nhưng vẫn nhận rủi ro nếu được bù đủ. Risk neutral: chỉ nhìn lợi suất. Risk seeking: thích rủi ro. Thị trường định giá theo nhà đầu tư ngại rủi ro.
- U = E(r) − ½Aσ2, dùng số thập phân. A > 0 ngại rủi ro, A = 0 trung lập, A < 0 ưa rủi ro. Utility chỉ để xếp hạng, không so sánh giữa người với người; tài sản phi rủi ro cho mọi người U = Rf.
- Indifference curve dốc lên và lồi; người càng ngại rủi ro thì đường càng dốc; đường của cùng một người không cắt nhau; utility tăng về phía tây bắc.
CAL và danh mục tối ưu
- Tài sản phi rủi ro + danh mục rủi ro: σp = w × σrủi ro; CAL: E(Rp) = Rf + [(E(Ri) − Rf) ÷ σi] × σp. Bên phải danh mục rủi ro là vay ở Rf (w > 1).
- Danh mục tối ưu: tiếp điểm của CAL với indifference curve cao nhất chạm được. Ít ngại rủi ro thì tiếp điểm xa hơn về bên phải (Rf 4%, P 12%/20%: A = 4 chọn 50% P, A = 2 chọn 100% P).
- Two-fund separation: mọi nhà đầu tư nắm tài sản phi rủi ro và cùng optimal risky portfolio P; bước 1 chọn P (investment decision), bước 2 chọn điểm trên CAL theo sở thích (financing decision).
Variance, covariance, correlation
- σ2 = Σ(Rt − μ)2 ÷ T (tổng thể); s2 = Σ(Rt − R̄)2 ÷ (T − 1) (mẫu). Cov1,2 = Σ[(Rt,1 − R̄1)(Rt,2 − R̄2)] ÷ (T − 1).
- ρ1,2 = Cov1,2 ÷ (σ1σ2), từ −1 đến +1, không đơn vị. Ví dụ A, B ba năm: sA = 7%, sB = 11%, Cov = 77, ρ = 1.
Rủi ro danh mục và đa dạng hóa
- σp = w12σ12 + w22σ22 + 2w1w2ρσ1σ2. 30% cổ phiếu (σ 20%), 70% trái phiếu (σ 12%), ρ 0.6: σp = 12.9%; ρ = 1 thì 14.4%.
- ρ = +1: σp là bình quân gia quyền (rủi ro cao nhất). ρ < 1: σp thấp hơn bình quân. ρ = −1: σp = 0 tại w1 = σ2 ÷ (σ1 + σ2). Expected return không phụ thuộc ρ.
- Danh mục đều 1/N: σp2 = σ̄2 ÷ N + [(N − 1) ÷ N] × Cov̄; N lớn thì covariance quyết định rủi ro. Cùng σ, cùng ρ: σp = σ2 ÷ N + [(N − 1) ÷ N] × ρσ2.
- Tài sản nước ngoài: RD = (1 + Rlc)(1 + RFX) − 1; σD = σlc2 + σFX2 + 2ρσlcσFX.
- Thêm tài sản mới khi Sharpe ratio của tài sản đó > Sharpe ratio danh mục × ρnew,p.
Frontier
- Minimum-variance portfolio: σ thấp nhất ở mỗi mức expected return; tập hợp thành minimum-variance frontier. Điểm trái nhất là global minimum-variance portfolio.
- Efficient frontier: phần trên global minimum-variance portfolio; nhà đầu tư ngại rủi ro chỉ chọn danh mục trên đó. Danh mục có đối thủ lợi suất cao hơn và σ thấp hơn thì nằm dưới efficient frontier.
- CAL tối ưu tiếp xúc efficient frontier tại optimal risky portfolio, có độ dốc lớn nhất và trội hơn efficient frontier (trừ điểm tiếp xúc).