Integrity, objectivity và independence
- Integrity: thẳng thắn, trung thực trong mọi quan hệ nghề nghiệp và kinh doanh; gồm đối xử công bằng, nói thật, đủ bản lĩnh làm đúng dù chịu áp lực; không cố ý để tên mình gắn với thông tin sai, đưa ra cẩu thả, hoặc bỏ sót gây hiểu lầm.
- Objectivity: xét đoán không bị bias, xung đột lợi ích, ảnh hưởng hay sự dựa dẫm quá mức vào người khác, tổ chức, công nghệ chi phối. Đây là trạng thái tinh thần xét mọi yếu tố liên quan tới công việc và không xét yếu tố nào khác.
- Independence là hoàn cảnh bên ngoài, gồm independence of mind và independence in appearance (phép thử bên thứ ba hiểu biết, hợp lý).
- Cách tiếp cận theo conceptual framework: nhận diện threat, đánh giá threat có ở mức chấp nhận được không, xử lý để loại bỏ hoặc giảm về mức chấp nhận được (safeguards là một cách); safeguards không giảm được thì từ chối hoặc rút lui.
- Automation bias: tin đầu ra tự động dù có dấu hiệu sai, kể cả công cụ của hãng. Tám loại bias của ICAEW Code giảm bằng hỏi chuyên gia, để người khác phản biện, đào tạo.
PIE và self-interest threat
- PIE: công ty niêm yết và đơn vị luật coi là PIE (chủ yếu ngân hàng, bảo hiểm). FRC ES cấm một danh sách dịch vụ với PIE: thuế, tham gia quản lý, kế toán, tiền lương, thiết kế kiểm soát và hệ thống CNTT tài chính, định giá, pháp lý, internal audit, tài chính doanh nghiệp, một số dịch vụ nhân sự. Với khách hàng không phải PIE, các dịch vụ này làm được nếu threat ở mức chấp nhận được, trừ dịch vụ bị cấm với mọi khách hàng kiểm toán như internal audit.
- Thành viên assurance team, partner, hãng và immediate family không được nắm direct financial interest (dù nhỏ) hay indirect financial interest trọng yếu trong khách hàng.
- Quan hệ kinh doanh thân thiết bị cấm trừ khi rõ ràng không trọng yếu, không đáng kể; mua hàng theo hoạt động bình thường, arm's length thì được.
- Partner phụ trách trong hai năm gần nhất sang làm director của khách hàng: hãng phải thôi làm, chỉ nhận lại sau hai năm hoặc khi người đó rời khách hàng. Loan staff assignments bị cấm.
- Quà, chiêu đãi chỉ nhận khi nhỏ và không đáng kể; FRC ES mở rộng sang immediate family.
- Vay ngân hàng là khách hàng theo thủ tục thông thường (mua nhà, thấu chi, mua xe, thẻ tín dụng): được. Vay hoặc cho khách hàng không phải ngân hàng vay: cấm trừ khi không trọng yếu với cả hai bên.
- Phí quá hạn phải thu trước khi phát hành báo cáo năm sau. Contingent fee bị cấm. Lowballing không bị cấm nhưng phải chứng minh đủ người, đủ thời gian.
- Ngưỡng phí FRC ES: không phải PIE trên 15% không làm, từ 10% đến 15% báo ethics partner và those charged with governance (không niêm yết, không phải PIE: thêm external engagement quality review); PIE trên 10% không làm, từ 5% đến 10% báo như trên. ICAEW Code (R410.18): PIE trên 15% hai năm liên tiếp thì hãng xác định có cần pre-issuance review cho năm thứ hai.
- PIE: phí non-audit tính trần không vượt 70% bình quân phí kiểm toán ba năm (FRC ES para 4.13); dịch vụ do luật yêu cầu không tính vào trần.
Self-review threat
- Người từng làm ở khách hàng không vào nhóm trong hai năm; lập sổ sách và báo cáo cho khách hàng không phải PIE cần nhóm riêng, khách hàng tạo dữ liệu và duyệt giả định.
- Định giá bị cấm khi trọng yếu (niêm yết) hoặc trọng yếu và nhiều xét đoán chủ quan (mọi khách hàng).
- Thuế: lập tờ khai thường được; tính thuế làm bút toán: PIE không (trừ khẩn cấp theo ICAEW Code), không phải PIE được kèm safeguards; FRC ES cấm tính thuế làm bút toán trọng yếu cho khách hàng niêm yết.
- Internal audit, tuyển dụng, litigation support có ước tính kết quả trọng yếu: cấm với mọi khách hàng. CNTT gắn với hệ thống kế toán: cấm.
Advocacy, familiarity, intimidation, management
- Advocacy: làm luật sư đại diện trong tranh chấp trọng yếu (cấm), đàm phán với ngân hàng thay khách hàng.
- Familiarity: gắn bó lâu năm. Engagement partner PIE tối đa 5 năm (gia hạn tối đa 2), nghỉ 5 năm; reviewer tối đa 7 năm kể cả cộng dồn với vai partner, nghỉ 5 năm; không phải PIE: cân nhắc sau 10 năm (FRC ES para 3.5); khách hàng lần đầu trở thành PIE hoặc công ty niêm yết khác: partner đã làm từ 4 năm chỉ thêm 2 năm.
- Intimidation: kiện hoặc dọa kiện, dọa thay kiểm toán viên. FRC ES không cho tiếp tục khi threat kiện tụng không phải không đáng kể.
- Management: do FRC ES nêu; có informed management thì safeguards mới có tác dụng.
Safeguards và khách hàng mới
- Gọi tên threat chính trước, threat đi kèm sau; dịch vụ bị cấm thì không có safeguard nào thay thế.
- Khách hàng có hoạt động bất hợp pháp, thiếu trung thực, hạch toán đáng ngờ có thể là lý do từ chối; cam kết cải thiện quản trị của those charged with governance có thể là safeguard.
Ethical conflict và việc vượt chuyên môn
- Helpsheet của ICAEW Technical Advisory Service, bảy bước: thu thập sự kiện và xác định vấn đề; xác định các bên; xem xét vấn đề đạo đức; xác định fundamental principles bị ảnh hưởng và threat; xem xét quy trình nội bộ; đánh giá các phương án; thực hiện và theo dõi.
- Lưu tài liệu về suy nghĩ, trao đổi và quyết định. Không tự quyết được thì đưa lên bộ phận phù hợp trong hãng; có thể hỏi Ethics Helpline của ICAEW.
- Được giao việc vượt năng lực: nguyên tắc professional competence and due care; trainee báo training partner hoặc cấp trên.