Khung phân tích
- Rủi ro → control objective → kiểm soát → tests of control → deficiency. Mục tiêu nói điều muốn đạt; kiểm soát nói ai làm gì; thử nghiệm nói kiểm toán viên kiểm tra bằng chứng gì.
- Tests of control kiểm tra kiểm soát có vận hành suốt kỳ; substantive procedures kiểm tra con số. Kiểm soát không chạy thì tăng thủ tục cơ bản (ISA (UK) 330).
- Doanh nghiệp thu tiền ngay khi bán thì không có khâu cấp tín dụng và theo dõi công nợ.
Nhận đơn hàng và cấp tín dụng
- Rủi ro: bán cho khách không trả được hoặc trả rất chậm; đơn không được ghi nhận nên không được thực hiện.
- Kiểm soát: kiểm tra tín dụng, cán bộ cấp cao duyệt khách mới và hạn mức; phê duyệt thay đổi customer master file; chỉ nhận đơn trong hạn mức; đơn đánh số trước; khớp đơn với lệnh sản xuất và phiếu giao hàng.
- Thử nghiệm: chọn khách mới từ receivables ledger (so với năm trước), xem kết quả tín dụng, điều khoản và chữ ký duyệt có ngày.
Giao hàng và lập hóa đơn
- Rủi ro: hàng xuất không ghi nhận; giao mà không lập hóa đơn; hóa đơn sai; credit note cấp sai.
- Giao mà không lập hóa đơn được chặn bằng phiếu giao hàng đánh số trước, khớp với hóa đơn, rà phiếu chưa khớp; đánh số hóa đơn không chặn được rủi ro này.
- Hóa đơn được khớp với phiếu giao hàng (số lượng), đơn hàng hoặc bảng giá (giá), kiểm tra phép tính và VAT; bằng chứng là chữ ký tắt hoặc kiểm tra bằng test data nếu hệ thống tự động.
- Credit note phải được duyệt và có chứng từ chứng minh lý do.
Ghi sổ doanh thu và phải thu
- Mục tiêu: ghi đủ hóa đơn và credit note vào nominal ledger, đúng tài khoản khách, đúng kỳ (cut-off), nhận ra nợ khó đòi.
- Kiểm soát chính: khớp tiền nhận với từng hóa đơn, gửi bảng kê công nợ định kỳ, đôn đốc nợ quá hạn, phê duyệt xóa nợ.
- Thiếu khớp tiền với hóa đơn: hóa đơn cũ bị bỏ quên, teeming and lading dễ che giấu.
Thu tiền
- Mục tiêu: mọi khoản tiền nhận được đều được ghi sổ và nộp ngân hàng.
- Phân tách nhiệm vụ là kiểm soát quan trọng nhất; mở thư có hai người, lập danh sách ngay, cất séc trong két, nộp ngân hàng hằng ngày và nộp nguyên số.
- Paying-in slip lấy trực tiếp từ ngân hàng hoặc có dấu ngân hàng; bank reconciliation do người độc lập lập.
Khiếm khuyết
- Với mỗi bước: thuộc khâu nào, rủi ro chính là gì, bước đó có đạt mục tiêu không.
- Một khiếm khuyết đủ ý gồm: thiếu gì, hậu quả gì, kiến nghị gì.