Tóm tắt Chương 17: Budgeting Approaches: Incremental, Zero-Based, Top-Down, Bottom-Up and Rolling

Môn Business Insight and Performance (BIP), chương 17/29

Incremental budgeting

  • Lấy kết quả năm nay làm gốc, cộng trừ thay đổi đã biết (mức hoạt động, khoản chi một lần) và lạm phát; chủ yếu quan tâm phần tăng thêm.
  • Cách tính: điều chỉnh mọi thay đổi theo giá năm nay trước, rồi nhân (1 + tỷ lệ lạm phát) cho cả tổng.
  • Hợp lý khi hoạt động hiện tại đã effective, efficient and economic.
  • Nhìn chung kém hiệu quả: khuyến khích budget slack (khoản chi không cần thiết nằm sẵn trong dự toán) và để sự kém hiệu quả cũ kéo dài vì mức chi phí gốc hiếm khi bị xem xét kỹ.
  • Bám số năm trước là anchoring (một dạng data bias); khắc phục bằng ZBB hoặc lập như thể không biết số năm trước.

Top-down budgeting

  • Lãnh đạo cấp cao lập, gần như không lấy ý kiến tuyến dưới, rồi giao xuống; budget holder không tham gia. Tên khác: imposed budgeting.
  • Hiệu quả khi: doanh nghiệp mới thành lập; rất nhỏ; kinh tế khó khăn; quản lý tác nghiệp thiếu kỹ năng lập dự toán; các bộ phận cần phối hợp chính xác.
  • Ưu điểm: chiến lược đi vào kế hoạch; phối hợp giữa các bộ phận; dùng hiểu biết của lãnh đạo về tổng nguồn lực; giảm ảnh hưởng của nhân viên thiếu kinh nghiệm; lập nhanh hơn.
  • Nhược điểm: bất mãn, tinh thần thấp, mất tinh thần đồng đội; khó chấp nhận mục tiêu chung; dự toán bị coi là công cụ phạt; dễ ra chỉ tiêu không thể đạt, nhất là ở chi nhánh nước ngoài; kìm sáng kiến cấp dưới.

Bottom-up budgeting và budget slack

  • Quản lý cấp dưới tự lập dự toán bộ phận mình rồi trình lên. Tên khác: participative budgeting. Thường tạo động lực tốt nhất.
  • Ưu điểm: thông tin của người hiểu bộ phận nhất; giảm information asymmetry; tinh thần, động lực, cam kết cao hơn; sát thực tế hơn; phối hợp tốt hơn; nêu rõ nhu cầu nguồn lực; tính tới kỳ vọng của từng quản lý.
  • Nhược điểm: tốn thời gian, phải bắt đầu sớm hơn; lãnh đạo sửa số gây bất mãn; quản lý thiếu năng lực đặt chỉ tiêu không thể đạt hoặc quá dễ; budget slack và budget bias; empire building.
  • Khó phát huy ở centralised organisation.
  • Budget slack: cố tình đặt doanh thu thấp hơn hoặc chi phí cao hơn mức kỳ vọng để chỉ tiêu dễ đạt. Slack trong lợi nhuận = phần doanh thu đặt thấp + phần chi phí đặt cao.

Zero-based budgeting

  • Lập dự toán cho từng cost centre từ con số không; mọi khoản chi phải được chứng minh trọn vẹn mới được đưa vào dự toán.
  • Mục đích: không để sự kém hiệu quả ẩn trong số cũ; mỗi phần chi thêm so với lợi ích dự kiến.
  • Hữu ích nhất với discretionary cost như marketing, đào tạo, những khoản không thiết yếu với doanh nghiệp, khác với nguyên vật liệu là thứ thiết yếu của một nhà máy. Hay dùng ở public sector.
  • Nhược điểm lớn nhất: tốn thời gian, rất nhiều công sức.

Rolling budget

  • Dự toán liên tục cập nhật, thêm một kỳ mới khi một kỳ kết thúc. Tên khác: continuous budget.
  • Lập lại, chẳng hạn mỗi 1, 2 hoặc 3 tháng (12, 6 hoặc 4 bản mỗi năm), mỗi bản cho 12 tháng tới; kỳ gần nhất chi tiết, phần sau sơ bộ. Cash budget thường lập theo kiểu rolling.
  • Phần chi tiết dùng cho lập kế hoạch working capital, nguồn lực ngắn hạn và làm thước đo kiểm soát đáng tin hơn.
  • Ưu điểm: giảm bất định, nhất là về giá; buộc xem lại dự toán đều đặn; dựa trên bản lập gần đây; luôn có dự toán phía trước (lập theo quý: 9 tới 12 tháng; theo tháng: 11 tới 12 tháng).
  • Nhược điểm: tốn thêm thời gian, công sức, tiền; quản lý có thể nản vì lập hết bản này tới bản khác.
  • Có ý kiến cho rằng rolling budget giảm các đợt cao điểm dùng nguồn lực, vì khối việc lập dự toán rải ra trong năm thay vì dồn vào một lần lập master budget.

Beyond budgeting

  • BBRT (thành lập năm 1998) cho rằng nên bỏ cách lập dự toán truyền thống, chuyển sang dự toán linh hoạt, thích ứng nhanh theo 12 nguyên tắc.
  • Leadership principles: Purpose, Values, Transparency, Organisation, Autonomy, Customers.
  • Management processes: Rhythm, Targets, Plans and forecasts, Resource allocation, Performance evaluation, Rewards.
  • Áp dụng đủ cần thay đổi văn hóa lớn; một phần làm được qua rolling budget hoặc ZBB (rolling budget cấp nguồn lực khi có nhu cầu).
  • Gắn thưởng với kết quả so với dự toán là không công bằng nếu dự toán thiếu chính xác; nguyên tắc Rewards thưởng theo thành công chung so với đối thủ.

Bản đầy đủ gồm

Bài giảng chi tiết, flashcard lặp lại ngắt quãng, ngân hàng câu hỏi luyện thi, lộ trình theo ngày thi và trợ lý AI theo từng chương (có giới hạn). Dùng trọn 1 năm.

690.000đ545.000đdùng 1 năm

Hoàn 100% trong 7 ngày nếu bạn chưa dùng quá 30% khoá học.

Giá ưu đãi early bird 545.000đ

690.000đ545.000đdùng 1 năm
Mua ngay