Quy trình ra quyết định đầu tư
- Capital expenditure khác chi tiêu thường xuyên: số tiền chi lớn và lợi ích kéo dài nhiều năm, nên phải thẩm định trước khi chi, theo dõi trong khi làm và sau khi xong.
- Bốn giai đoạn: origination of proposals; project screening (đánh giá định tính: hợp mục tiêu dài hạn không, đã xét phương án khác chưa); analysis and acceptance (phân tích tài chính và yếu tố định tính); monitoring and review (chi không vượt số được duyệt, không trễ tiến độ, lợi ích về thật).
Payback period
- Payback period: thời gian để dòng tiền vào bằng dòng tiền ra ban đầu. Dùng làm vòng lọc đầu tiên với một mốc tối đa; dự án qua vòng này phải đánh giá tiếp bằng kỹ thuật chặt chẽ hơn.
- Dùng lợi nhuận trước khấu hao (xấp xỉ dòng tiền); đề cho lợi nhuận sau khấu hao thì cộng khấu hao trở lại.
- Phần lẻ năm = số vốn còn thiếu ÷ dòng tiền của năm hoàn vốn (giả định dòng tiền đều trong năm); nhân 12 để ra tháng.
- Nhược điểm: bỏ qua thời điểm dòng tiền trong payback period, bỏ qua dòng tiền sau mốc hoàn vốn, bỏ qua time value of money; không phân biệt dự án cùng payback; mốc tối đa tùy chọn; có thể thiên về dự án ngắn hạn; không xét độ dao động của dòng tiền.
- Payback coi mỗi £1 thu trước mốc hoàn vốn như nhau, £1 thu sau mốc không có giá trị.
- Ưu điểm: payback dài nghĩa là vốn bị giam lâu; hoàn vốn sớm giúp thanh khoản; payback dài thì rủi ro lớn; dự báo ngắn hạn đáng tin hơn; nhanh, đơn giản, dễ hiểu.
Accounting rate of return
- ARR = Average annual accounting profit ÷ Initial investment × 100%, hoặc ÷ Average investment × 100%; đề luôn nói rõ dùng cách nào.
- Average investment = (Initial investment + Final or scrap value) ÷ 2.
- Lợi nhuận bình quân = (tổng lợi nhuận trước khấu hao − tổng khấu hao) ÷ số năm; tổng khấu hao = giá mua − giá trị thanh lý.
- Chấp nhận khi ARR vượt mức tối thiểu; mutually exclusive projects thì chọn ARR cao nhất nếu vượt mức tối thiểu.
- Nhược điểm: không xét thời điểm lợi nhuận; dùng lợi nhuận phụ thuộc chính sách kế toán; thước đo tương đối, không cho biết quy mô; không xét độ dài dự án; bỏ qua time value of money.
- Ưu điểm: nhanh, đơn giản; tỷ suất phần trăm quen thuộc; lợi nhuận lấy từ báo cáo tài chính; xét cả đời dự án; nhà quản lý quen nghĩ theo lợi nhuận; so sánh được nhiều dự án.
Compounding, discounting và NPV
- Terminal value: V = X × (1 + r)ⁿ. Present value: X = V ÷ (1 + r)ⁿ; discount factor = 1 ÷ (1 + r)ⁿ.
- Discount rate là cost of capital của doanh nghiệp; đề luôn cho.
- NPV = Present value of cash inflows − Present value of cash outflows. Dương thì làm, âm thì không; bằng 0 thì không làm tài sản cổ đông thay đổi và không đáng làm vì có rủi ro.
- Quy ước: chi lúc bắt đầu ở năm 0 (hệ số 1); tiền phát sinh trong năm tính ở cuối năm; tiền phát sinh đầu năm tính ở cuối năm trước.
- DCF dùng dòng tiền, không dùng lợi nhuận; khấu hao không phải dòng tiền.
- Bảng chiết khấu làm tròn 3 chữ số thập phân; có bảng thì dùng bảng.
Annuity và perpetuity
- Annuity factor = tổng các discount factor = (1 − (1 + r)⁻ⁿ) ÷ r, ở cột cuối của bảng; giả định khoản đầu tiên ở cuối năm 1.
- Annuity factor và công thức perpetuity cho giá trị ở thời điểm một năm trước khoản đầu tiên.
- Delayed annuity bắt đầu ở năm n: annuity factor × discount factor năm n − 1, hoặc hiệu hai annuity factor.
- Annuity in advance: khoản năm 0 cộng nguyên + annuity factor cho số lần còn lại.
- PV of perpetuity = a ÷ r; bắt đầu ở năm n thì chiết khấu thêm bằng discount factor năm n − 1.
Net terminal value và discounted payback
- NTV là tiền dư cuối dự án sau khi trả lãi (ở mức cost of capital) và trả hết vốn; NTV chiết khấu về năm 0 ra NPV, nên NTV = NPV ÷ discount factor năm cuối.
- DPP: thời gian để NPV cộng dồn chuyển từ âm sang dương. Giả định dòng tiền cuối năm chỉ để chiết khấu; thực tế dòng tiền phát sinh suốt năm nên DPP tính cả phần lẻ năm (NPV cộng dồn còn âm ÷ present value của năm hoàn vốn). DPP dài hơn payback thường; hoàn vốn có chiết khấu trong đời dự án nghĩa là NPV dương; vẫn bỏ qua dòng tiền sau mốc DPP.
Ưu điểm của NPV, DCF và discount rate
- Ưu điểm NPV: gắn với tối đa hóa tài sản cổ đông (đo bằng £ ở năm 0); xét time value of money; không bị chính sách kế toán làm méo; đưa rủi ro vào bằng discount rate; quyết định rõ ràng.
- Ưu điểm DCF: xét time value of money; dùng mọi dòng tiền; xét thời điểm; cách tính NPV và IRR được chấp nhận rộng rãi.
- Lý do £1 hôm nay đáng giá hơn: rủi ro (không giải thích vì sao dùng DCF), lạm phát (không có lạm phát vẫn dùng DCF), ưu tiên tiêu dùng hiện tại (discounting đo sự ưu tiên này).
- NPV và DPP dùng được discount rate khác nhau theo năm; IRR và ARR chỉ cho một tỷ lệ.
- Discount rate thay đổi: NPV = Year 0 cash flow + Year 1 cash flow ÷ (1 + r₁) + Year 2 cash flow ÷ [(1 + r₁)(1 + r₂)] + …
- Mức lãi không có trong bảng: tự tính 1 ÷ (1 + r)ⁿ, làm tròn theo đề.