ICAEW ACA là gì? Cấu trúc 3 cấp, 14 bài thi (cập nhật 2026)

CFAB mà nhiều người biết chỉ là chặng đầu của ACA. Số liệu tính đến tháng 10/2026.

01ACA là gì, do ai cấp?

ACA là danh hiệu hội viên của ICAEW (Institute of Chartered Accountants in England and Wales), viện kế toán công chứng Anh và xứ Wales. ICAEW có Hiến chương Hoàng gia từ năm 1880 và theo trang giới thiệu của viện, hiện có hơn 198.500 ICAEW Chartered Accountant và học viên.

ACA kết hợp thi cử, kinh nghiệm làm việc có giám sát và phát triển kỹ năng. Chính phần kinh nghiệm khiến bằng này có giá trị, và cũng khiến nhiều người Việt thấy khó tiếp cận hơn các chứng chỉ chỉ cần thi. Phần nền tảng có ở bài ICAEW CFAB là gì.

02Cấu trúc Next Generation ACA: 3 cấp, 14 bài thi

Từ năm 2025, ICAEW chuyển sang chương trình Next Generation ACA, gồm 14 bài thi chia thành 3 cấp:

Certificate Level: chính là CFAB

6 môn Certificate Level trùng hoàn toàn với 6 môn CFAB. Đây là cấp linh hoạt nhất: thi trên máy tính, đặt lịch quanh năm, thứ tự môn tùy ý. Nhiều trang tiếng Việt vẫn dùng tên cũ như Accounting, Law hay Management Information (đối chiếu tên cũ và mới).

Professional Level: thi theo kỳ

Professional Level không còn on-demand mà thi theo 4 kỳ cố định: tháng 3, 6, 9 và 12. Mỗi bài dài 2,5 giờ, riêng Assurance, Risk and Reporting và Tax Compliance and Planning dài 3 giờ.

Theo PQ Magazine và nhà đào tạo First Intuition, Professional Level bản mới bắt đầu từ tháng 3/2026, các môn Professional Level cũ thi lần cuối vào các kỳ tháng 3, 6 và 9/2026. Quy định chuyển đổi cho người đang học dở chương trình cũ chưa được xác nhận từ nguồn chính thức, nên hỏi thẳng ICAEW.

Advanced Level: hai bài case study mở sách

Advanced Level mới gồm Technical Case Study và Strategic Case Study, mỗi bài 4 giờ, điểm đỗ 50%, mở tài liệu hoàn toàn (fully open book). ICAEW công bố hai bài này ra mắt từ tháng 7/2027, và handbook ghi nội dung "có thể thay đổi".

Trước mốc đó, Advanced Level vẫn thi theo chương trình cũ: Corporate Reporting, Strategic Business Management và Case Study. Theo First Intuition, Corporate Reporting sẽ được thay bằng Technical Case Study, còn Strategic Business Management và Case Study gộp thành Strategic Case Study.

Vì vậy có chỗ ghi ACA có 15 bài thi, chỗ ghi 14: chương trình cũ có 15 bài. Trang "the ACA exams" của ICAEW hiện vẫn ghi "15 exams over three levels", có vẻ chưa cập nhật.

03450 ngày kinh nghiệm với Authorised Training Employer

Thi xong chưa đủ để thành ACA. Bạn cần ít nhất 450 ngày kinh nghiệm thực tế, theo ICAEW thường kéo dài 3 đến 5 năm.

Kinh nghiệm phải làm tại Authorised Training Employer (ATE), doanh nghiệp được ICAEW công nhận đủ điều kiện đào tạo học viên ACA. Theo quy chế CFAB hiệu lực từ 1/7/2025, kinh nghiệm cho ACA chỉ tính từ khi bạn làm tại một ATE; làm kế toán ở công ty không phải ATE thì không được tính.

ICAEW có nhắc học viên có thể bắt đầu training tại Việt Nam, nhưng chưa có danh sách công ty cụ thể. Đừng mặc định doanh nghiệp nào cũng là ATE: hỏi bộ phận nhân sự hoặc ICAEW trước khi nhận việc. Tiêu chí tuyển vào hợp đồng đào tạo, kể cả yêu cầu bằng cấp, thường do doanh nghiệp tự đặt. Cách tìm ATE và chuẩn bị cho Professional Level có ở bài từ CFAB lên ACA.

0425 kỹ năng nghề nghiệp và Specialised Learning

Hai yêu cầu này ít được nhắc trên các trang tiếng Việt.

Khung 25 kỹ năng nghề nghiệp, chia theo các nhóm: giao tiếp (Communication), tư duy phản biện (Critical Thinking), trí tuệ cảm xúc (Emotional Intelligence), lãnh đạo (Leadership) và tính chuyên nghiệp (Professionalism). Các kỹ năng này phát triển trong quá trình đi làm, không phải học thuộc.

Specialised Learning: phần học bổ trợ tối thiểu 30 units, mỗi unit khoảng 1 giờ, tức khoảng 30 giờ học chuyên sâu ngoài 14 bài thi.

Ba chủ đề ICAEW nhấn mạnh xuyên suốt chương trình là bền vững, công nghệ và đạo đức, xuất hiện ngay từ Certificate Level: môn Sustainability and Ethics, phần AI, machine learning trong Business Insight and Performance.

05ACA khác CFAB ở điểm nào?

Học viên ACA đã thi xong 6 môn Certificate Level có thể xin nhận chứng chỉ CFAB với phí một lần £180 (+VAT), miễn là môn kế toán thi thật chứ không dùng miễn môn.

CFAB tự làm được bất cứ lúc nào, còn ACA cần một doanh nghiệp đồng hành. Chưa có cơ hội vào ATE thì làm CFAB trước; các môn đã thi vẫn được giữ.

06Ai nên nhắm tới bằng ACA?

ACA hợp với người muốn đi đường dài trong kiểm toán, tư vấn hoặc tài chính doanh nghiệp và có khả năng làm tại một ATE. Theo một bài ICAEW đăng năm 2023, 98% thương hiệu toàn cầu hàng đầu có dùng ICAEW Chartered Accountant (số ICAEW tự công bố).

Nếu vài năm tới không có cơ hội vào ATE, hoặc cần lộ trình tự chủ hoàn toàn về thời gian, xem so sánh nên học ACCA hay ICAEW.

07Bước tiếp theo

Chưa chắc sẽ đi hết ACA thì bắt đầu bằng CFAB, phương án ít rủi ro nhất. PassQ đang biên soạn nội dung CFAB bằng tiếng Việt, theo dõi ở trang ICAEW.