Subsequent events
- ISA 560: subsequent events gồm sự kiện xảy ra từ ngày kết thúc kỳ tới ngày ký báo cáo kiểm toán, và sự việc kiểm toán viên biết sau ngày ký.
- IAS 10: adjusting event cho bằng chứng về tình trạng đã có tại ngày kết thúc kỳ (vụ kiện được xử, hàng bán dưới giá gốc, phát hiện gian lận) thì điều chỉnh số liệu; non-adjusting event là tình trạng phát sinh sau (cổ tức công bố, hỏa hoạn, tái cơ cấu) thì thuyết minh nếu trọng yếu.
- Tới ngày ký báo cáo: active duty, chủ động làm thủ tục (quy trình của ban giám đốc, biên bản họp, báo cáo giữa kỳ và dự báo, hỏi luật sư, hỏi ban giám đốc, written representation).
- Sau ngày ký: passive duty, không phải làm thủ tục nhưng biết thì trao đổi với ban giám đốc, TCWG và xét có cần sửa báo cáo tài chính không.
- Từ chối sửa trước khi phát hành báo cáo tài chính: báo cáo kiểm toán chưa giao thì đưa ra modified opinion; đã giao thì yêu cầu không phát hành báo cáo tài chính, vẫn phát hành thì hành động để ngăn người đọc dựa vào báo cáo kiểm toán.
- Sau khi phát hành mà sửa: báo cáo kiểm toán mới có emphasis of matter hoặc other matter paragraph dẫn chiếu thuyết minh về lý do sửa.
- Ngoại lệ của IAS 10: sau kỳ ban giám đốc định giải thể, ngừng hoạt động hoặc không còn lựa chọn khác (ví dụ ngân hàng rút thấu chi, không có nguồn tài trợ khác) thì không được lập báo cáo trên cơ sở going concern; phải lập lại trên cơ sở thanh lý, không chỉ thuyết minh. Biết sau ngày ký, trước ngày phát hành: trao đổi, đề nghị lập lại, kiểm toán phần sửa, phát hành báo cáo kiểm toán mới.
- Tài sản bị phá hủy sau kỳ là non-adjusting (thuyết minh bản chất và ước tính ảnh hưởng); hàng sản xuất trước kỳ phát hiện lỗi sau kỳ là adjusting (ghi giảm về NRV = giá gốc − giá phế liệu).
Going concern
- Going concern basis: giả định doanh nghiệp tiếp tục hoạt động trong tương lai có thể thấy trước; không phù hợp thì lập theo break-up basis.
- Ba mục tiêu của kiểm toán viên theo ISA 570 (Revised 2024): kết luận về sự phù hợp của going concern basis, kết luận có MURGC không, báo cáo theo ISA 570.
- Ban giám đốc đánh giá going concern; kiểm toán viên đánh giá phương pháp, giả định quan trọng và dữ liệu của bản đánh giá.
- Bản đánh giá phải kéo dài ít nhất 12 tháng từ ngày phê duyệt báo cáo tài chính; ngắn hơn thì đề nghị kéo dài. Chuẩn mực kế toán chỉ đòi tối thiểu 12 tháng từ ngày kết thúc kỳ; "foreseeable future" không được định nghĩa bằng số tháng.
- Dấu hiệu chia ba nhóm: tài chính, hoạt động, khác; nhận diện dấu hiệu trước khi xét biện pháp giảm nhẹ.
- Có dấu hiệu thì đánh giá kế hoạch của ban giám đốc: giảm được ảnh hưởng không, khả thi không, bên hỗ trợ có sẵn lòng và đủ khả năng không.
- Mức chắc chắn của kế hoạch: thỏa thuận tài trợ đã ký với bên thứ ba > đàm phán lại với ngân hàng hiện tại > bán tài sản > cắt giảm chi phí; luôn so thời điểm tiền về với hạn trả nợ.
- Ngân hàng chỉ quyết định gia hạn sau ngày ký báo cáo: không xin được xác nhận gia hạn; thư xác nhận ngân hàng chỉ cho số dư hiện tại; written representation không đủ. Đọc biên bản họp sau kỳ, thư từ với ngân hàng, dự báo dòng tiền kịch bản không gia hạn. Thường dẫn tới material uncertainty.
- Thuyết minh về MURGC: sự kiện, điều kiện chính, kế hoạch của ban giám đốc, và nói rõ có material uncertainty.
- Trao đổi kịp thời với TCWG về material uncertainty, sự phù hợp của going concern basis, cách đi tới kết luận, thuyết minh và hệ quả tới báo cáo kiểm toán.
Written representations
- Ba nhóm: xác nhận trách nhiệm của ban giám đốc; theo yêu cầu của ISA khác (gian lận, pháp luật, ước tính, going concern, bên liên quan, subsequent events, sai sót chưa điều chỉnh); hỗ trợ bằng chứng khác.
- Nguồn nội bộ, riêng nó không đủ bằng chứng; dùng cho sự việc chỉ ban giám đốc biết hoặc vấn đề xét đoán.
- Thỏa thuận từ đầu, trao đổi trước nội dung, giấy tiêu đề của đơn vị do ban giám đốc ký, đề ngày càng gần ngày ký báo cáo kiểm toán càng tốt nhưng không sau ngày đó.
- Không được cung cấp: trao đổi, đánh giá lại sự chính trực của ban giám đốc, xét ảnh hưởng tới báo cáo; thiếu giải trình về trách nhiệm của ban giám đốc thì từ chối đưa ra ý kiến.
Overall review và sai sót chưa điều chỉnh
- ISA 520: analytical procedures bắt buộc gần cuối cuộc kiểm toán để kết luận báo cáo có nhất quán với hiểu biết về đơn vị không.
- Soát xét tổng thể xác định: chính sách kế toán phù hợp và nhất quán, thông tin khớp phát hiện kiểm toán, thuyết minh và trình bày đúng, tuân thủ luật định.
- Overall review gồm cả đánh giá lại materiality theo số liệu cuối cùng và kiểm tra thông tin, giải thích thu được đã phản ánh đủ. Không thuộc overall review: điều kiện tiên quyết (chấp nhận hợp đồng), soát xét chi tiết giấy tờ làm việc (quản lý chất lượng), đánh giá lại tính độc lập.
- ISA 450: lập bảng sai sót chưa điều chỉnh (trừ khoản clearly trivial), đánh giá riêng lẻ và cộng dồn, trao đổi kịp thời với cấp quản lý phù hợp và đề nghị sửa tất cả ngay kỳ này, trao đổi với TCWG về ảnh hưởng tới ý kiến, thu written representation kèm bảng tóm tắt.
- Sai sót trọng yếu riêng lẻ không được bù trừ bằng sai sót khác; chỉ các khoản không trọng yếu riêng lẻ mới cộng dồn có bù trừ.
- Ban giám đốc từ chối sửa: tìm hiểu lý do và tính vào đánh giá; bản thân việc từ chối không làm sửa đổi ý kiến, chỉ phần chưa sửa còn trọng yếu mới làm.
- Lưu hồ sơ: ngưỡng clearly trivial, mọi sai sót đã tổng hợp và đã sửa chưa, kết luận về tính trọng yếu và cơ sở.
- Ảnh hưởng thuần = tổng bút toán sửa làm giảm lợi nhuận − tổng bút toán sửa làm tăng lợi nhuận; vượt materiality mà không sửa thì ý kiến thường là ngoại trừ.