Vì sao thuyết minh bên liên quan
- Người đọc mặc định giao dịch là arm's length; quan hệ đặc biệt có thể làm giá lệch thị trường, tạo giao dịch lẽ ra không có, hoặc ảnh hưởng kể cả khi không có giao dịch.
- IAS 24 chỉ yêu cầu thuyết minh; không cấm giao dịch, không đo lại theo giá thị trường.
- Trọng yếu xét cả định tính: giao dịch với bên liên quan có thể trọng yếu theo bản chất dù số tiền nhỏ.
Cá nhân là bên liên quan
- Người (và close member of the family của người đó) có control hoặc joint control, có significant influence, hoặc là key management personnel của doanh nghiệp hay của công ty mẹ.
- Key management personnel gồm mọi giám đốc, kể cả non-executive director; giám đốc công ty mẹ là KMP của các công ty con. Chức danh không quyết định.
- Close member: vợ, chồng, người chung sống, con, con riêng, người phụ thuộc; danh sách mở, anh chị em, cha mẹ nếu có thể tác động lẫn nhau.
Doanh nghiệp là bên liên quan
- Cùng tập đoàn; associate hoặc joint venture của doanh nghiệp hay của thành viên cùng tập đoàn; hai JV của cùng bên thứ ba; JV và associate của cùng bên thứ ba; quỹ phúc lợi sau khi thôi việc; doanh nghiệp do cá nhân liên quan kiểm soát hoặc đồng kiểm soát; người kiểm soát doanh nghiệp có significant influence hoặc là KMP ở doanh nghiệp kia; bên cung cấp dịch vụ KMP.
- Associate, JV gồm cả công ty con của chúng. Quan hệ đối xứng. Hai associate của cùng nhà đầu tư không liên quan với nhau.
- Không phải bên liên quan chỉ vì: chung giám đốc; cùng đồng kiểm soát một JV; bên cấp vốn, công đoàn, điện nước, cơ quan Nhà nước trong giao dịch thông thường; khách hàng, nhà cung cấp lớn (phụ thuộc kinh tế).
- Công ty con bán trong năm: giao dịch trước ngày bán đã loại trừ khi hợp nhất; sau ngày bán chỉ thuyết minh nếu còn quan hệ.
- Quan hệ bắt đầu hoặc chấm dứt trong kỳ: thuyết minh giao dịch phát sinh trong thời gian còn là bên liên quan (giám đốc nghỉ giữa năm).
Thuyết minh theo IAS 24
- Tên công ty mẹ và ultimate controlling party, kể cả khi không có giao dịch; nếu cả hai không công bố báo cáo hợp nhất thì nêu công ty mẹ cấp cao kế tiếp có công bố.
- Thù lao KMP: tổng và theo năm nhóm short-term, post-employment, other long-term, termination, share-based payment.
- Giao dịch: bản chất quan hệ, giá trị giao dịch, số dư và cam kết, điều khoản, bảo đảm, bảo lãnh, dự phòng phải thu khó đòi và chi phí nợ khó đòi trong kỳ; trình bày theo nhóm bên liên quan.
- Giao dịch nội bộ tập đoàn thuyết minh trong báo cáo riêng, không trong báo cáo hợp nhất; giao dịch với associate, JV vẫn thuyết minh trong báo cáo hợp nhất.
- Chỉ ghi "theo điều kiện arm's length" khi chứng minh được.
- Government-related entity: miễn thuyết minh chi tiết giao dịch với Nhà nước và doanh nghiệp cùng do Nhà nước kiểm soát; thay bằng tên cơ quan Nhà nước, bản chất quan hệ, từng giao dịch trọng yếu riêng lẻ, chỉ dấu quy mô các giao dịch trọng yếu khi gộp. Thù lao KMP vẫn bắt buộc.
IFRS 8: phạm vi và operating segment
- Bắt buộc với doanh nghiệp có công cụ nợ hoặc vốn giao dịch công khai hoặc đang nộp hồ sơ phát hành; báo cáo hợp nhất của tập đoàn có công ty mẹ như vậy. Công ty chưa niêm yết tự nguyện thì phải tuân thủ đầy đủ IFRS 8.
- Operating segment: tạo doanh thu, chi phí (kể cả nội bộ); kết quả được CODM xem định kỳ để phân bổ nguồn lực, đánh giá kết quả; có thông tin tài chính riêng.
- Management approach: segment theo báo cáo nội bộ, nên hai công ty có thể chia khác nhau. CODM là chức năng, có thể là cả hội đồng quản trị.
- Trụ sở chính, quỹ hưu trí không phải segment; bộ phận bán nội bộ và hoạt động mới khởi sự có thể là segment.
Reportable segment
- Gộp trước ngưỡng: đặc điểm kinh tế tương tự và giống cả năm tiêu chí (sản phẩm, quy trình, khách hàng, phân phối, pháp lý). Gộp segment dưới ngưỡng: tương tự và giống đa số tiêu chí.
- Ba ngưỡng 10%: doanh thu ngoài cộng nội bộ; giá trị tuyệt đối lãi hoặc lỗ so với số lớn hơn giữa tổng lãi và tổng lỗ; tài sản. Đạt một ngưỡng là đủ, đúng 10% vẫn đạt.
- Doanh thu ngoài của reportable segment ≥ 75% doanh thu ngoài; chưa đủ thì chọn thêm segment. Còn lại vào all other segments.
Thuyết minh IFRS 8 và tính hữu ích
- Thông tin chung, thước đo lãi lỗ (luôn bắt buộc), tài sản và nợ nếu cung cấp cho CODM, các khoản cụ thể, cơ sở đo lường, đối chiếu với báo cáo tài chính.
- Entity-wide: doanh thu theo sản phẩm; doanh thu và tài sản dài hạn theo nước; khách hàng chiếm từ 10% doanh thu (không nêu tên). Thông tin sản phẩm, địa lý được bỏ nếu chi phí quá lớn và phải nêu điều đó.
- Lợi ích: thấy rủi ro và lợi suất từng mảng, nhìn qua mắt ban lãnh đạo, chi phí thấp. Hạn chế: khó so sánh, chủ quan khi chia và phân bổ, khoản không phân bổ, giá chuyển giao, chỉ áp dụng cho công ty niêm yết.