Nguyên tắc chung
- Variance = chênh lệch giữa kết quả thực tế và kết quả tiêu chuẩn của sản lượng thực tế (flexed budget). F làm lợi nhuận tăng, A làm lợi nhuận giảm.
- Cách nghĩ "should / did": sản lượng thực tế lẽ ra tốn bao nhiêu, thực tế đã tốn bao nhiêu. Chi phí: should > did là F. Doanh thu: did > should là F.
- Mỗi variance chi phí tách thành nhánh giá (price, rate, expenditure) và nhánh lượng (usage, efficiency, volume); nhánh lượng luôn quy ra tiền theo giá tiêu chuẩn.
- Các công thức variance không có trong bảng công thức của đề thi, phải học thuộc.
Material, labour, variable overhead
- Material price = AQ purchased × SP − Actual cost; thường tính trên lượng mua (tồn kho ghi theo standard cost).
- Material usage = (SQ − AQ used) × SP, với SQ = sản lượng thực tế × kg tiêu chuẩn một sản phẩm.
- Labour rate = Hours paid × SR − Actual cost. Idle time = (Hours worked − Hours paid) × SR, luôn A.
- Labour efficiency = (SH − Hours worked) × SR, với SH = sản lượng thực tế × giờ tiêu chuẩn một sản phẩm.
- Variable overhead expenditure = Hours worked × standard rate − Actual cost; efficiency = (SH − Hours worked) × standard rate. Dùng giờ thực làm, không dùng giờ được trả.
Fixed overhead
Fixed overhead total variance = Actual output × Standard fixed overhead per unit − Actual fixed overhead
- Expenditure = Budgeted fixed overhead − Actual fixed overhead (không flex). Có ở cả absorption và marginal costing; marginal costing chỉ có variance này.
- Volume = (Actual output − Budgeted output) × standard fixed overhead per unit; chỉ có trong absorption costing. Total = expenditure + volume = under/over-absorption.
- Volume efficiency = (SH − Hours worked) × OAR một giờ; volume capacity = (Hours worked − Budgeted hours) × OAR một giờ; efficiency + capacity = volume.
Sales variances
Sales volume variance = (Actual units − Budgeted units) × Standard profit (AC) hoặc Standard contribution (MC)
- Sales price = Actual revenue − Actual units × Standard selling price.
Operating statement và tính ngược
- Marginal costing: budgeted contribution ± sales volume contribution variance = standard contribution from actual sales; ± sales price, variable cost variances = actual contribution; − budgeted fixed overhead ± expenditure variance = actual profit.
- Absorption costing: budgeted profit ± sales volume profit variance = standard profit from actual sales; ± sales price, mọi cost variance (kể cả fixed overhead expenditure, volume) = actual profit.
- Tính ngược: viết bố cục should / did, điền số đã biết, dùng chiều F/A để cộng hay trừ. Chi phí có variance A thì should = did − variance.
Diễn giải, điều tra, kiểm soát
- Variance thường liên quan nhau: vật liệu rẻ cho price F nhưng usage A; thợ bậc cao cho rate A nhưng efficiency F; giảm giá bán cho price A nhưng volume F.
- Điều tra dựa trên độ lớn, khả năng kiểm soát, chi phí điều tra so với lợi ích, mối liên hệ, loại standard, xu hướng.
- Nguyên nhân: lỗi đo lường, standard lỗi thời, vận hành hiệu quả hoặc kém hiệu quả, dao động ngẫu nhiên. Hành động phải nhắm đúng nguyên nhân; nguyên nhân không kiểm soát được thì sửa standard hoặc ngân sách.
- Control report: đúng người chịu trách nhiệm, kịp thời, exception reporting, có $ và %, nguyên nhân và kiến nghị hành động.