Tóm tắt Chương 3: Cost classification and behaviour

Phân loại theo chức năng và định giá tồn kho

• Production cost: chi phí từ khâu đưa vật liệu vào tới khi kết thúc sản xuất, gồm materials, labour, overheads.
• Non-production cost gồm bốn nhóm: administration (điều hành chung), selling (tìm và giữ khách), distribution (đưa hàng đã đóng gói tới khách), finance (lãi vay).
• Thông tin chi phí phục vụ phân tích lãi lỗ, định giá bán và định giá tồn kho.
• Tồn kho chỉ mang production cost (phù hợp IAS 2). Cộng non-production cost vào tồn kho làm tồn kho cuối kỳ và lợi nhuận kỳ này bị thổi lên.

Direct cost, indirect cost và cost card

• Direct cost lần ra được toàn bộ cho một cost unit: direct materials, direct labour, direct expenses (bản quyền theo sản phẩm, thuê thiết bị cho một đơn hàng).
• Indirect cost (production overhead): indirect materials (dầu máy, đinh, keo), indirect labour (tổ trưởng, quản đốc, thủ kho, bảo trì), indirect expenses (thuê xưởng, điện).
• Prime cost = Direct materials + Direct labour + Direct expenses; Total production cost = Prime cost + Production overhead; Total cost = Total production cost + Administration + Selling and distribution.

Cost object, cost unit, cost centre và cost code

• Cost object: bất cứ thứ gì cần biết chi phí. Cost unit: đơn vị sản phẩm, dịch vụ để quy chi phí về, phải hợp với ngành (chiếc xe, hợp đồng, dự án, hóa đơn được xử lý).
• Cost centre: nơi gom chi phí trước khi quy về cost unit; production cost centre (sản phẩm chạy qua) và service cost centre (kho, căng tin, bảo trì).
• Cost code: subjective classification theo bản chất chi phí, objective classification theo cost centre chịu chi phí. Ưu điểm: ngắn, chính xác, dễ xử lý dữ liệu.
• Kiểu mã: sequence, group classification, faceted, significant digit, hierarchical.

Cost behaviour và đồ thị

• Fixed cost: tổng không đổi trong relevant range, là period cost; fixed cost per unit giảm khi sản lượng tăng.
• Variable cost: tổng tăng tỷ lệ thuận với sản lượng, variable cost per unit không đổi; direct labour thường coi là variable.
• Stepped fixed cost: cố định trong từng khoảng, nhảy bậc khi vượt ngưỡng. Semi-variable cost: phần cố định cộng phần biến đổi, đường thẳng không qua gốc.
• Chiết khấu cho mọi đơn vị: đồ thị tụt tại ngưỡng, đoạn sau kéo về gốc tọa độ. Chiết khấu chỉ phần vượt: gãy khúc, không tụt. Ngoài ra: tiền thưởng từ mức A, biến phí có trần, có mức tối thiểu, curvilinear.

Hàm tuyến tính và high-low method

• y là biến phụ thuộc (tổng chi phí), x là biến độc lập (sản lượng), a là intercept (fixed cost), b là gradient (variable cost per unit).

• Fixed cost = Total cost ở một mức − Variable cost per unit × mức đó. Chọn điểm theo mức hoạt động, không theo chi phí.
• Stepped fixed cost: trừ bậc tăng khỏi mức cao trước khi tính b; cộng lại bậc khi dự báo ở mức trên ngưỡng. Không biết độ lớn bậc thì chọn hai điểm cùng phía ngưỡng.
• Biến phí đơn vị đổi: chọn hai điểm cùng điều kiện, hoặc quy đổi sản lượng (vd 16,000 units giảm 10% tương đương 14,400 units theo giá gốc).
• Ưu điểm: dễ dùng, chỉ cần hai mức. Nhược điểm: hai điểm cực trị có thể không đại diện, bỏ qua các điểm khác nên kém chính xác. Giả định: relevant range, variable cost per unit không đổi.