Tóm tắt Reading 28: Analyzing Income Statements

Môn CFA Level I (CFA1), Reading 28/102

Ghi nhận doanh thu

  • Doanh thu ghi khi đã kiếm được (quyền kiểm soát đã chuyển giao), không phải khi thu tiền; thu trước thì ghi unearned revenue (nợ phải trả), giao hàng đến đâu ghi doanh thu đến đó. Doanh thu trình bày thuần sau hàng trả lại, chiết khấu.
  • Năm bước (IFRS 15, US GAAP hội tụ): xác định hợp đồng → xác định performance obligation riêng biệt → xác định transaction price → phân bổ giá cho từng obligation → ghi doanh thu khi hoàn thành obligation.
  • Hợp đồng chỉ tồn tại khi khả năng thu tiền là probable: IFRS là more likely than not, US GAAP là likely to occur (ngưỡng cao hơn).
  • Hoàn thành theo thời gian nếu: khách hưởng lợi ngay khi làm; khách kiểm soát tài sản đang tạo; tài sản không có công dụng thay thế và có quyền đòi tiền phần đã làm. Tiến độ đo theo đầu vào (chi phí đã phát sinh ÷ tổng chi phí) hoặc đầu ra.
  • Hợp đồng dài hạn: doanh thu kỳ = tỷ lệ hoàn thành lũy kế × giá hợp đồng − doanh thu đã ghi các kỳ trước. Ví dụ $10m, chi phí $4m rồi $2m trên $8m: $5m năm 1, $2.5m năm 2.
  • Agent ghi doanh thu thuần (hoa hồng), principal ghi doanh thu gộp: lợi nhuận gộp như nhau, gross profit margin khác ($1,000 vé: 100% so với 10%).
  • Franchise fee ghi deferred rồi phân bổ theo thời hạn hợp đồng; royalty ghi khi đến hạn trả. License "as is" ghi ngay; license có cập nhật liên tục hoặc dịch vụ đám mây ghi dần. Bill-and-hold ghi doanh thu trước khi giao nếu đủ bốn tiêu chí IFRS.
  • Contract asset: đã ghi doanh thu nhưng quyền đòi tiền còn điều kiện; contract liability: nhận tiền trước. Chi phí giành hợp đồng (hoa hồng) phải capitalize.

Ghi nhận chi phí và capitalization

  • Ba cách: matching (giá vốn, bảo hành, nợ khó đòi ước tính ngay kỳ bán), ghi ngay (period cost), capitalize rồi khấu hao. Ghi chi phí muộn là aggressive, sớm là conservative.
  • Capitalize khi khoản chi mang lại lợi ích nhiều kỳ; giá gốc gồm chi phí đưa tài sản vào sử dụng (vận chuyển, thuế, lắp đặt); đại tu kéo dài tuổi thọ capitalize; đào tạo, bảo dưỡng expense.
  • So với expense, capitalize cho: năm đầu net income, ROA, ROE, CFO cao hơn; tài sản, vốn chủ cao hơn; CFI thấp hơn; asset turnover, debt ratio, debt-to-equity thấp hơn; lợi nhuận ít biến động; các năm sau net income và ROE thấp hơn. Tổng qua vòng đời như nhau.
  • Capitalized interest: cộng vào giá gốc tài sản tự xây, đi qua depreciation hoặc giá vốn, nằm trong CFI. Interest coverage điều chỉnh = (EBIT + khấu hao của capitalized interest các năm trước) ÷ (lãi vay + capitalized interest năm nay); Willock: 2.0 → 1.7.
  • IFRS: research luôn expense, development capitalize khi đủ điều kiện. US GAAP: R&D expense; phần mềm để bán capitalize sau technological feasibility. Điều chỉnh bên capitalize: chi phí kỳ vào income statement, bỏ amortization cũ, loại tài sản, chuyển từ CFI sang CFO.

Khoản mục không thường xuyên và thay đổi kế toán

  • Unusual or infrequent items (bán tài sản, impairment, tái cơ cấu): trong income from continuing operations, trước thuế.
  • Discontinued operations: tách biệt về vật chất và hoạt động; trình bày sau thuế, dưới income from continuing operations; lỗ ước tính ghi tại measurement date, lãi chỉ ghi khi bán xong; loại ra khi dự báo.
  • Thay đổi chính sách kế toán và sửa sai sót: retrospective (lập lại kỳ trước). Thay đổi ước tính: prospective, không lập lại. Modified retrospective (chuẩn mực doanh thu): điều chỉnh số dư đầu kỳ lợi nhuận giữ lại.

EPS

  • Basic EPS = (Net income − Preferred dividends) ÷ Weighted average number of common shares. Không trừ cổ tức phổ thông.
  • Stock dividend, split điều chỉnh ngược về đầu kỳ cho mọi cổ phiếu trước sự kiện. Johnson: 11,000 + 3,300 − 1,000 = 13,300; EPS = $9,000 ÷ 13,300 = $0.68.
  • Diluted EPS = [NI − Pref div + Convertible pref div + Convertible debt interest × (1 − t)] ÷ [Weighted average shares + cổ phiếu từ chuyển đổi + cổ phiếu tăng ròng từ quyền chọn]. Chỉ đưa vào chứng khoán dilutive, xét từng loại; diluted EPS ≤ basic EPS.
  • Kiểm tra nhanh: cổ tức ưu đãi ÷ cổ phiếu chuyển đổi, hoặc lãi × (1 − t) ÷ cổ phiếu chuyển đổi, nhỏ hơn basic EPS thì dilutive (ZZZ $0.64; YYY $0.29).
  • Treasury stock method: chỉ khi EP < giá bình quân; cổ phiếu tăng ròng = [(AMP − EP) ÷ AMP] × N. XXX: 25,000 cổ phiếu, diluted EPS $2.29.

Common-size và tỷ số

  • Common-size income statement chia mọi dòng cho doanh thu, loại bỏ quy mô; dùng cho time-series và cross-sectional analysis. Thuế chia cho lợi nhuận trước thuế = effective tax rate.
  • Gross profit margin = Gross profit ÷ Revenue; Net profit margin = Net income ÷ Revenue; thêm operating profit margin, pretax margin. Khác biệt hóa sản phẩm cho gross margin cao hơn (South 80% so với North 30%).

Bản đầy đủ gồm

Bài giảng chi tiết, flashcard lặp lại ngắt quãng, ngân hàng câu hỏi luyện thi, lộ trình theo ngày thi và trợ lý AI theo từng chương (có giới hạn). Dùng trọn 1 năm.

990.000đ890.000đdùng 1 năm

Hoàn 100% trong 7 ngày nếu bạn chưa dùng quá 30% khoá học.

Giá ưu đãi early bird 890.000đ

990.000đ890.000đdùng 1 năm
Mua ngay