Credit risk và nguồn trả nợ
- Credit risk: rủi ro tổn thất vì bên vay không trả lãi hoặc gốc đúng hạn (default).
- Bottom-up: capacity, capital, collateral, covenants, character. Top-down: conditions, country, currency.
- Doanh nghiệp trả nợ từ dòng tiền kinh doanh (thứ cấp: bán tài sản, thoái vốn, phát hành thêm); chính phủ trả từ thuế, phí (thứ cấp: vay mới, tư nhân hóa).
- Illiquid: không xoay được tiền trả nợ đến hạn; insolvent: tài sản nhỏ hơn nợ. Thiếu thanh khoản vẫn có thể vỡ nợ.
- Cross-default: vỡ nợ một đợt kéo theo mọi đợt; pari passu: cùng loại xếp ngang hàng. Chủ nợ có bảo đảm chỉ chịu lỗ khi tài sản bảo đảm nhỏ hơn tổng nợ có bảo đảm ngang hàng.
Đo credit risk
- Expected loss = POD × LGD; LGD = Expected exposure × (1 − RR); loss severity = 1 − RR; exposure = mệnh giá + lãi dồn tích − tài sản bảo đảm.
- Credit spread ≈ POD × LGD. Spread thực tế lớn hơn thì nhà đầu tư được bù nhiều hơn mức hợp lý. Ví dụ: POD 3%, RR 75% → 0.75%, spread thực tế 1.5%.
- POD thấp khi EBIT margin cao, EBIT/lãi vay cao, Debt/EBITDA thấp, dòng tiền/nợ ròng cao. LGD thấp khi nợ có bảo đảm, seniority cao.
- Investment grade: POD thấp nhưng thường không bảo đảm, rủi ro chính là POD tăng. High-yield: POD cao, thường có bảo đảm, LGD có thể thấp hơn.
Credit rating
- Investment grade: Baa3/BBB− trở lên; non-investment grade (high-yield, junk): Ba1/BB+ trở xuống. S&P, Fitch xếp D cho trái phiếu vỡ nợ; Moody's xếp C.
- Công dụng: so sánh credit risk; đánh giá credit migration (downgrade) risk; đáp ứng quy định, hợp đồng. Hạng do tổ chức phát hành trả tiền (issuer pay); outlook tích cực, tiêu cực.
- Giới hạn: hạng đi sau giá thị trường; rủi ro khó lượng hóa (kiện tụng, môi trường, thiên tai, thâu tóm bằng nợ) dẫn tới split rating; tổ chức xếp hạng có thể sai (chứng khoán dưới chuẩn 2008–2009, gian lận kế toán).
Yield spread
- Spread thu hẹp khi kinh tế, chu kỳ tín dụng tốt lên, cầu trái phiếu mạnh; nới rộng khi kinh tế xấu đi, nguồn vốn của broker-dealer eo hẹp, phát hành mới quá nhiều.
- Credit spread curve thường dốc lên. Suy thoái: dâng lên, phẳng lại (HY có thể đảo chiều). Mở rộng: hạ xuống, dốc lên; thấp và dốc nhất ở đỉnh.
- High-yield: spread cao, biến động và phân tán hơn; lợi ích: đa dạng hóa, tăng giá khi phục hồi, lợi nhuận gần cổ phiếu ít biến động hơn.
- Market liquidity risk đo bằng bid-offer spread; cao hơn với tổ chức phát hành nhỏ, hạng thấp, trái phiếu ít giao dịch.
- Liquidity spread = lợi suất tại giá bid − lợi suất tại giá offer; credit spread = yield spread − liquidity spread. Ví dụ: 5.065% − 4.935% = 0.13%; 2% − 0.13% = 1.87%.
- %ΔPVFull ≈ −ModDur × ΔSpread + ½ × Convexity × (ΔSpread)2; convexity đổi thang (0.235 → 23.5). Duration dài thì nhạy với spread hơn.