Vì sao cần quy tắc đạo đức
- Kế toán viên giữ vị trí được tin cậy; người dùng thông tin, kể cả cộng đồng ngoài khách hàng, dựa vào chuyên môn của họ.
- Kế toán viên phải hành động vì public interest; lợi ích cá nhân không được đứng trên nghĩa vụ này.
- Quy tắc chung bảo vệ cả kế toán viên: làm đúng hướng dẫn nghề nghiệp là một phần của việc tự bào chữa trước hội đồng kỷ luật hay tòa án.
- Regulatory bodies như ICAEW đặt ra hướng dẫn đạo đức và xử lý kỷ luật người vi phạm.
Ba nguồn hướng dẫn
- IESBA Code: nền tảng quốc tế; IESBA hoạt động với sự hỗ trợ của IFAC, ICAEW là thành viên IFAC.
- ICAEW Code of Ethics: lấy nền từ IESBA Code, bổ sung quy định riêng; áp dụng cho thành viên, học viên, hãng thành viên.
- FRC Ethical Standard: kiểm toán viên ở Anh phải tuân thủ khi kiểm toán và khi làm public interest assurance engagements khác.
Rules-based và principles-based
- Hướng dẫn hiện hành chủ yếu là khung nguyên tắc, có kèm một số điều cấm.
- Ưu điểm của khung nguyên tắc: buộc suy nghĩ và chứng minh kết luận, khó lách, áp dụng cho từng tình huống, theo kịp thay đổi, vẫn chứa được điều cấm.
- Hệ thống quy định làm giảm nhu cầu đánh giá: chỉ dò xem có phạm quy định không.
Fundamental principles và independence
- Năm nguyên tắc: integrity, objectivity, professional competence and due care, confidentiality, professional behaviour.
- Objectivity: không để bias, conflict of interest, undue influence hay undue reliance chi phối xét đoán. Integrity: trung thực, thẳng thắn.
- Khi quảng bá dịch vụ: không phóng đại, không nói xấu hay so sánh thiếu căn cứ.
- Independence of mind (trạng thái tư duy) và independence in appearance (phép thử bên thứ ba hợp lý, hiểu chuyện).
- Độc lập cao nhất với kiểm toán; phải giữ từ lúc bắt đầu công việc tới khi ký báo cáo, với kiểm toán lặp lại thì tới khi hợp đồng chấm dứt.
Conceptual framework, threats và safeguards
- Ba bước: identify, evaluate, address (loại bỏ hoặc giảm threat xuống mức chấp nhận được, có thể bằng safeguards).
- Không safeguard nào đủ: loại bỏ lợi ích/hoạt động gây threat, hoặc từ chối/dừng hợp đồng.
- IESBA: năm threats (self-interest, self-review, advocacy, familiarity, intimidation); FRC Ethical Standard thêm management threat.
- Hai nhóm safeguards: do nghề nghiệp, pháp luật, cơ quan quản lý tạo ra; và trong môi trường làm việc.
ICAEW Code và FRC Ethical Standard
- ICAEW Code áp dụng trong mọi hoạt động nghề nghiệp và kinh doanh, có hay không có thù lao, và khi làm sai sẽ làm mất uy tín nghề.
- Phải theo cả tinh thần lẫn câu chữ; áp dụng cả cho học viên.
- FRC Ethical Standard là chuẩn mực riêng của FRC, tham chiếu IESBA Code nhưng chặt hơn ở nhiều điểm, nhất là với PIE.