Khung phân tích
- Cùng khuôn với chu trình bán hàng và mua hàng: rủi ro → control objective → kiểm soát → tests of control → deficiency.
- Ba câu hỏi đầu tiên: người được trả có thật và còn làm việc không (ghost employee, người đã nghỉ); giờ, mức lương, thưởng có đúng và được duyệt không; khấu trừ có tính và nộp đúng không.
- Lương dễ dự đoán nên analytical procedures hay được dùng song song với tests of control.
Tính lương
- Rủi ro: trả quá nhiều; trả cho người đã nghỉ. Mục tiêu: chỉ trả cho việc đã làm; gross pay và net pay tính đúng, được duyệt.
- Các phê duyệt quan trọng nhất: tuyển và cho nghỉ việc, thay đổi mức lương, làm thêm giờ, khấu trừ không bắt buộc, ứng lương.
- Thay đổi standing data chỉ do người có thẩm quyền làm, có mật khẩu riêng.
- Kiểm tra mức lương đúng: đối chiếu gross pay với mức lương đã duyệt, sổ sản lượng, thẻ chấm công.
Ghi nhận lương và khấu trừ
- Mục tiêu: ghi đúng trên bảng lương, sổ cái, sổ tiền; khấu trừ tính đúng; nộp đúng PAYE và NI cho HMRC.
- Kiểm soát: người lập khác người duyệt; đối chiếu với kỳ trước, với ngân sách, với hồ sơ nhân sự từng dòng, với tờ khai thuế.
- Thử nghiệm: xem chữ ký duyệt và chữ ký tắt kiểm tra; reperformance phép cộng, số lũy kế, bút toán sổ cái, cột net pay với sổ tiền; kiểm tra số nộp HMRC; khấu trừ tự nguyện có văn bản đồng ý của nhân viên.
Chi trả lương
- Mục tiêu bao trùm: trả đúng người.
- Kiểm soát: rà báo cáo cuối các khoản sẽ trả; duyệt danh sách chuyển khoản và so với bảng lương; người chuyển tiền không lập bảng lương; báo cáo thay đổi số tài khoản ngân hàng được rà.
- Thử nghiệm: xem dấu hiệu rà soát các báo cáo; kiểm tra phân tách nhiệm vụ; đối chiếu danh sách chuyển khoản có xác nhận của ngân hàng với bảng lương.
Khiếm khuyết
- Xem ai đưa người vào bảng lương, ai sửa mức lương, ai ghi giờ, ai lập bảng lương, ai chuyển tiền.
- Tuyển dụng không có văn bản, một người vừa lập bảng lương vừa chuyển tiền là các khiếm khuyết điển hình.