Stakeholder trong quyết định đạo đức
- Stakeholder: cá nhân hoặc nhóm có quyền lợi gắn với doanh nghiệp, quan tâm doanh nghiệp làm gì và làm ăn ra sao.
- Internal stakeholders: nhân viên và ban quản lý.
- Connected stakeholders: cổ đông, bên cấp vốn, khách hàng, nhà cung cấp; thường có quan hệ hợp đồng với công ty nhưng không phải nhân viên hay ban quản lý.
- External stakeholders: mọi nhóm còn lại, như chính phủ, công chúng, tổ chức từ thiện, nhóm vận động.
- Ba định nghĩa dựa vào quan hệ với công ty, nên mức độ bị ảnh hưởng không làm đổi nhóm. Quyết định có đạo đức cân nhắc tác động lên từng nhóm.
Ethical culture
- Văn hóa công ty: giả định, giá trị và niềm tin mọi người cùng chia sẻ, "ở đây mọi người vẫn làm như thế". Giá trị đạo đức trong văn hóa làm nền cho chính sách và hành vi từ trên xuống dưới.
- Ethical culture: văn hóa trong đó giá trị và niềm tin cơ bản khuyến khích mọi người hành xử có đạo đức.
- Bốn lợi ích: lòng tin và uy tín với khách hàng, nhân viên, nhà đầu tư; tuân thủ pháp luật, giảm rủi ro bị phạt; tránh bê bối và tổn thất tài chính; đổi mới và tăng trưởng nhờ trao đổi cởi mở, minh bạch.
- Ethical culture mạnh: nhân viên dễ làm điều đúng, tránh hành vi phi đạo đức, dám lên tiếng; sức khỏe tinh thần tốt hơn. Ethical culture yếu: nhiều ethical dilemma, kiệt sức, căng thẳng hơn.
- Văn hóa và groupthink có thể khiến cá nhân thỏa hiệp nguyên tắc đạo đức của chính mình.
Xây dựng và duy trì ethical culture
- Ba yếu tố kết hợp: ethical leadership từ board of directors; business code of ethics; chính sách và thủ tục, gồm chính sách whistleblowing (speaking out).
- Tone at the top: board làm gương, đặt nền cho văn hóa cởi mở; nhân viên nêu được vấn đề mà không sợ bị trả đũa. Tone at the top phi đạo đức (từ fraud hình sự tới không nhận trách nhiệm) làm mất lòng tin.
- Business code of ethics: văn bản hóa nguyên tắc, giá trị, trách nhiệm, nghĩa vụ trong doanh nghiệp; mỗi doanh nghiệp tự soạn cho hợp với mình; cần đào tạo định kỳ.
- Bốn chức năng của business code of ethics: cho công chúng biết chuẩn mực doanh nghiệp hướng tới; hướng dẫn chung khi giao dịch với bên thứ ba; hướng dẫn từng cá nhân; nêu cách xử lý khi nhân viên chỉ ra hành vi phi đạo đức.
- Professional accountants có phần việc quan trọng trong việc xây ethical culture.
Profession và accountancy profession
- Profession: lĩnh vực nghề nghiệp cần đào tạo dài hạn, dẫn tới bằng cấp chính thức; theo Australian Council of Professions (2003), nhóm người có kỷ luật, tuân thủ chuẩn mực đạo đức, có kiến thức đặc biệt được công chúng thừa nhận, dùng kiến thức vì lợi ích người khác.
- Bốn đặc điểm: formal regulatory process, professional values, great degree of autonomy, self-regulation.
- Professional: nhận trách nhiệm làm việc vì public interest; có kỹ năng nhờ học và đào tạo bài bản dựa trên giá trị nghề; tiếp tục phát triển kỹ năng.
- Accountancy profession: đo lường, công bố hoặc cung cấp assurance cho thông tin tài chính giúp ra quyết định phân bổ nguồn lực; hỗ trợ capital markets vận hành hiệu quả và public interest.
- Capital market: nơi doanh nghiệp huy động vốn trung và dài hạn; primary (phát hành chứng khoán mới), secondary (nhà đầu tư mua bán với nhau). Thông tin thiếu hoặc chỉ một số người có làm niềm tin bị bào mòn và nguồn vốn mới cạn dần.
- Public interest: phúc lợi của công chúng và cả xã hội.
Quản lý nghề, public trust và phạm vi áp dụng
- Nghề cần được quản lý khi vấn đề quá phức tạp để công chúng tự lo quyền lợi. Ba hình thức: chính phủ, self-regulation, kết hợp.
- Accountancy profession ở Anh theo mô hình self-regulation; ICAEW chịu trách nhiệm chính quản lý hội viên; FRC giám sát.
- Bốn điều kiện cho self-regulation: không bị coi là đi ngược public interest; hướng dẫn được hiểu và thực thi; hội viên ủng hộ; không có regulation che chắn người trong nghề vô lý.
- Public trust đòi hỏi kế toán viên giữ chuẩn mực đạo đức cao hơn mức "cư xử tử tế".
- Sáu lợi ích của professional ethics: lòng tin và uy tín; public trust vào nghề; thông tin chính xác, trung thực; tuân thủ pháp luật; bảo vệ public interest; cam kết với CPD.
- Áp dụng trong mọi công việc làm với tư cách chuyên môn: lập thông tin tài chính và phi tài chính; kiểm toán bắt buộc và không bắt buộc; công việc về sustainability như assurance cho sustainability report; công việc kế toán tình nguyện.
- Hoạt động không dùng chuyên môn kế toán không phải công việc với tư cách chuyên môn, nhưng professional behaviour vẫn áp dụng cả trong đời sống cá nhân.
Social responsibility
- Social responsibility: cá nhân và tổ chức nên hành động để đóng góp tích cực cho xã hội; đối lập với quan điểm nghĩa vụ duy nhất của công ty là tối đa hóa lợi nhuận cho cổ đông.
- Nguyên tắc đạo đức chỉ cách hành động; social responsibility rất gần với public interest.