Standard costing và standard cost
- CIMA: standard costing là kỹ thuật kiểm soát, báo cáo variance bằng cách so chi phí thực tế với chuẩn đặt trước, giúp quản lý hành động theo management by exception.
- Standard costing để kiểm soát gồm ba việc: đặt trước chi phí ước tính cho sản phẩm, dịch vụ; thu thập chi phí thực tế; so thực tế với chi phí ước tính.
- Standard cost một đơn vị là chi phí kỳ vọng, dựa trên định mức lượng nguồn lực tiêu hao và giá mỗi đơn vị nguồn lực; ghi trên standard cost card.
- Standard cost là chi phí cho một đơn vị; budget là kế hoạch tài chính cho cả kỳ. Standard cost có thể dùng để lập budget.
- Khi dùng standard cost, variance phân tích bằng cách so thực tế với flexible budget lập theo standard cost; có lớp lượng và lớp giá nên tách variance chi tiết hơn.
Management by exception
- Standard cost là chi phí bình quân kỳ vọng, không phải quy định cứng; chỉ chênh lệch đáng kể mới cần báo cáo, điều tra.
- Tolerance limit: chỉ variance vượt ngưỡng mới điều tra, kể cả variance (F).
- CIMA: management by exception là tập trung vào hoạt động cần chú ý, bỏ qua hoạt động đang đúng kỳ vọng; variance là tín hiệu nhận diện.
Xây dựng standard và ưu điểm
- Standard phải dựa trên khảo sát, nghiên cứu kỹ, theo dõi liên tục; standard sai cho variance vô nghĩa.
- Variance có thể do chính standard không còn chính xác; sửa standard khi lượng nguồn lực cần dùng hoặc giá nguồn lực thay đổi.
- Ưu điểm: lập budget chính xác hơn; thước đo cho chi phí thực tế; chọn vật liệu, cách làm phù hợp nhất nên tiết kiệm; mục tiêu hiệu suất và ý thức chi phí; management by exception; ghi sổ đơn giản hơn FIFO, LIFO, weighted average; thời gian định mức giúp lập lịch sản xuất; khuyến khích cá nhân đạt mục tiêu.
Standard costing trong dịch vụ
- Khó khăn: khó xác định cost unit đo được; mỗi lần phục vụ một khác; yếu tố con người lớn nên khó dự đoán chất lượng và nguồn lực tiêu hao.
- Cách xử lý: chọn cost unit đo được (composite cost unit như hành khách-km, tấn-km, khách-đêm); giảm sự khác biệt giữa các lần phục vụ; thay người bằng máy ở chỗ có thể.
Material variances
- Variance thực tế tốt hơn kỳ vọng là (F), kém hơn là (A). Với chi phí: tốn ít hơn mức lẽ ra là (F).
- Material price variance = (SP − AP) × AQ.
- Material usage variance = (SQ − AQ) × SP, SQ là lượng định mức cho sản lượng thực tế.
- Material total variance = (SP × SQ) − (AP × AQ) = price variance + usage variance.
- Tồn kho ghi theo standard cost: price variance tính trên lượng mua; tồn kho ghi theo giá thực tế (FIFO): tính trên lượng dùng.
- Tách price variance lúc mua: báo cáo sớm hơn để hành động kịp; mọi tồn kho và lần xuất kho theo standard price, dễ quản lý hơn.
Labour variances
- Labour rate variance = (SR − AR) × AH, tính trên số giờ thực tế được trả lương.
- Labour efficiency variance = (SH − AH) × SR, SH là giờ định mức cho sản lượng thực tế.
- Labour total variance = (SR × SH) − (AR × AH).
Variable overhead variances
- Variable production overhead và variable overhead là hai tên cùng nghĩa.
- Variable overhead expenditure variance = (SR − AR) × AH; variable overhead efficiency variance = (SH − AH) × SR; SR là đơn giá variable overhead định mức mỗi giờ.
- Hấp thụ theo giờ công: efficiency variance tính bằng giờ đúng bằng labour efficiency variance tính bằng giờ, cùng nguyên nhân.
- Hấp thụ theo giờ máy: dùng giờ máy định mức và thực tế; có thể ngược chiều với giờ công.
Fixed overhead expenditure variance
- Fixed overhead expenditure variance = Budgeted fixed overhead cost − Actual fixed overhead cost.
- Sản lượng thay đổi không tạo ra variance này; không điều chỉnh budget fixed overhead theo sản lượng thực tế.
- Chi phí năng lượng tính theo lượng tiêu thụ là variable overhead, không ảnh hưởng fixed overhead expenditure variance.
Tổng hợp
- Chi phí thực tế − (standard variable cost của sản lượng thực tế + fixed overhead theo budget) = tổng các cost variances.