Tóm tắt Chương 28: The Macroeconomic Environment and Market Structures

Môn Business Insight and Performance (BIP), chương 28/29

Môi trường kinh tế và nền kinh tế quốc dân

  • Macroeconomic environment chung cho mọi doanh nghiệp: ảnh hưởng trong nước (business cycle, fiscal policy, monetary policy, lãi suất, tỷ giá, inflation) và ảnh hưởng toàn cầu (thương mại quốc tế hóa, khối kinh tế khu vực như EU, thị trường toàn cầu hóa).
  • Microeconomic environment là price mechanism trên thị trường của riêng từng doanh nghiệp.
  • GDP đo sản lượng của nền kinh tế, bằng chi tiêu của hộ gia đình, chính phủ và người mua nước ngoài. Bốn factors of production: land nhận rent, labour nhận wages, capital nhận interest, entrepreneurship nhận profit.
  • Tăng GDP bình quân đầu người là mục tiêu của hầu hết chính phủ; tiềm năng tăng trưởng phụ thuộc lượng factors of production và năng suất.
  • Chính phủ là nhà sản xuất, người mua, nhà đầu tư và người chi transfer payments (lương hưu, trợ cấp).
  • Disposable income là thu nhập sau thuế cá nhân; MPC đo mức độ phần disposable income tăng thêm được đem đi tiêu thay vì để dành. Xã hội đề cao tiết kiệm thì MPC thấp; coi sở hữu hàng tiêu dùng là thể diện thì MPC cao.
  • Sáu ảnh hưởng tới tiêu dùng: disposable income và MPC, phân phối của cải, chính sách chính phủ, sản phẩm mới lớn, lãi suất, kỳ vọng về giá. Tiết kiệm chịu các ảnh hưởng đó theo chiều ngược lại; tiết kiệm dài hạn (quỹ hưu trí) đi theo cơ cấu dân số.
  • Đầu tư phụ thuộc lãi suất, kỳ vọng và niềm tin kinh doanh, cầu tiêu dùng, opportunity cost, công nghệ mới. Lãi suất cao làm doanh nghiệp đòi tỷ suất sinh lời cao hơn và hộ gia đình để dành nhiều hơn.
  • Chính phủ vay nhiều có thể đẩy lãi suất lên, gây crowding out đầu tư tư nhân.

Business cycle

  • Business cycle (trade cycle): GDP tăng nhanh, chậm lại, giảm, rồi tăng trở lại. Bốn giai đoạn: recession (A), depression (B), recovery (C), boom (D).
  • Recession: cầu giảm, đơn bị cắt, tồn kho giảm, doanh nghiệp phá sản, giá bắt đầu giảm. Recession đến nhanh vì các phản ứng cắt giảm tự khuếch đại.
  • Depression: suy giảm sâu, kéo dài, thất nghiệp cao dai dẳng.
  • Recovery: dùng lại công suất bỏ không, thuê lại lao động, giá đứng yên hoặc tăng chậm; khởi động chậm vì niềm tin cần thời gian.
  • Boom: sản lượng vượt đường xu hướng, hết công suất và lao động, cầu tăng làm giá tăng.
  • Chính phủ tránh "boom and bust": kích cầu khi recession, hãm cầu khi boom bằng tăng thuế, tăng lãi suất, cắt chi tiêu công.

Inflation

  • Inflation: mặt bằng giá chung tăng, sức mua của tiền giảm; ở Anh đo bằng CPI. Deflation: giá chung giảm, thường đi cùng tăng trưởng thấp và recession.
  • Năm tác hại: phân phối lại thu nhập (nhà cung cấp và người thu nhập cố định chịu thiệt), balance of payments (inflation cao hơn đối tác thương mại thì xuất khẩu đắt lên tương đối), nhiễu tín hiệu giá, wage-price spiral, tích trữ hàng có thể dẫn tới hyper-inflation.
  • Demand-pull inflation: cầu vượt cung khi đã full employment; hai nguồn là fiscal (tăng chi, giảm thuế) và credit (tín dụng nới ra).
  • Cost-push inflation: chi phí sản xuất tăng (nguyên liệu nhập khẩu, lương) được chuyển sang giá.
  • Expectational inflation: lương và giá tăng trước theo mức inflation dự kiến, tạo wage-price spiral.

Chính sách của chính phủ

  • Aggregate demand được điều tiết bằng monetary policy và fiscal policy; aggregate supply bằng supply-side policies.
  • Monetary policy: cung tiền, hệ thống tiền tệ, lãi suất, tỷ giá, tín dụng. Ở Anh chủ yếu nhằm giữ inflation thấp, mục tiêu 2%.
  • Lãi suất tăng: vay đắt, đầu tư bị cắt, lợi nhuận giảm, tồn kho giảm; hộ gia đình hoãn tiêu dùng (có độ trễ); đồng bảng mạnh hơn nên xuất khẩu đắt, nhập khẩu rẻ; vốn nước ngoài chảy vào; aggregate demand giảm.
  • QE: ngân hàng trung ương mua gilts và trái phiếu doanh nghiệp để bơm thanh khoản; dùng khi lãi suất đã sát 0%. Giá trái phiếu tăng, lợi suất giảm, lãi suất giảm, doanh nghiệp vay và đầu tư.
  • Fiscal policy: chi tiêu, thuế, vay nợ (ở Anh gọi PSNCR). Expansionary: tăng vay và chi. Contractionary: tăng thuế không tăng chi, hoặc giảm vay và chi. Broadly neutral: tăng cả thuế và chi.
  • Supply-side policies: tư nhân tham gia dịch vụ công, giảm thuế, thị trường lao động linh hoạt hơn, giáo dục và đào tạo, deregulation và privatisation, bỏ kiểm soát ngoại hối.
  • Lý do dùng supply-side: quản lý cầu gây inflation dài hạn, thuế cao làm giảm động lực, chính sách đổi theo chính trị gây bất định.
  • Anh: austerity 2010–2019; tăng chi tiêu công từ cuối 2019 và levelling up; lãi suất thấp kỷ lục sau 2008; Bank of England nâng lãi suất lên 5.25% trong 2022–2023; từ 2024 tập trung tăng trưởng và hạ tầng.

Market structures

  • Market structure: số người mua, người bán và sức mặc cả tương đối của họ.
  • Perfect competition: nhiều người bán nhỏ, không barriers to entry, thông tin hoàn hảo, hàng đồng nhất, không collusion; price taker, một giá, normal profit; hiếm có thật.
  • Monopoly: một người bán hoặc một người bán áp đảo, barriers to entry cao; chọn giá hoặc sản lượng, có thể đạt supernormal profit. Bốn loại: pure, actual, government franchise, natural monopoly.
  • Monopolistic competition: nhiều người bán, hàng khác biệt nhờ thương hiệu, khách trung thành một phần, ít barriers to entry, quảng cáo nhiều; dài hạn chỉ normal profit.
  • Oligopoly: vài hãng lớn phụ thuộc lẫn nhau, hàng khác biệt; cạnh tranh phi giá; giảm giá bị bắt chước, tăng giá không phải lúc nào cũng được bắt chước.
  • Duopoly: hai hãng áp đảo cùng chi phối giá, dễ thông đồng (trái luật cạnh tranh), giá cao.

Bản đầy đủ gồm

Bài giảng chi tiết, flashcard lặp lại ngắt quãng, ngân hàng câu hỏi luyện thi, lộ trình theo ngày thi và trợ lý AI theo từng chương (có giới hạn). Dùng trọn 1 năm.

690.000đ545.000đdùng 1 năm

Hoàn 100% trong 7 ngày nếu bạn chưa dùng quá 30% khoá học.

Giá ưu đãi early bird 545.000đ

690.000đ545.000đdùng 1 năm
Mua ngay